El Yazısı Vasiyetnamelerin Hukuki Geçerliliği ve Şekil Şartları Rehberi
Miras bırakanın (müteveffa) vefatından sonra malvarlığının nasıl paylaştırılacağına dair iradesini beyan ettiği hukuki işleme vasiyetname denir. Toplumda yaygın olan en büyük yanlış inanışlardan biri, bir vasiyetnamenin hukuken geçerli olabilmesi için mutlaka noterde resmi şekilde düzenlenmesi gerektiğidir. Oysa Türk Medeni Kanunu uyarınca noterde yapılmayan vasiyetnameler de kanunun öngördüğü sıkı şekil şartlarına uyulduğu takdirde tamamen geçerlidir ve resmi vasiyetname ile aynı hukuki sonuçları doğurur.
10 yıllık hukuki ve mesleki tecrübemiz boyunca miras hukuku uyuşmazlıklarında karşılaştığımız pek çok vakada, kişilerin kendi elleriyle kağıda döktükleri vasiyetnamelerin usul eksiklikleri nedeniyle geçersiz sayıldığına şahit olmaktayız. Kanunumuz üç tür vasiyetname şekli tanımaktadır: Resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve istisnai durumlarda başvurulan sözlü vasiyetname. Noter huzurunda yapılmayan ancak en çok tercih edilen tür olan el yazılı vasiyetname, belirli biçimsel kurallara tabidir.
Türk Medeni Kanunu’nun 538. maddesi uyarınca, noterde yapılmayan bir el yazılı vasiyetnamenin hukuken geçerli kabul edilebilmesi için şu üç temel şekil şartı eksiksiz şekilde yerine getirilmelidir:
- Baştan Sona El Yazısı: Vasiyetnamenin metni, kelimesi kelimesine miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olmalıdır. Bilgisayar, daktilo, tablet çıktısı veya başka bir kişinin el yazısıyla yazılıp altına imza atılan metinler kesinlikle geçersizdir.
- Düzenleme Tarihi: Vasiyetnamede yıl, ay ve gün olarak düzenleme tarihinin açıkça belirtilmesi şarttır. Tarih bilgisi miras bırakanın ehliyetini belirlemek ve sonradan birden fazla vasiyetname yapılmışsa hangisinin geçerli olduğunu tespit etmek açısından hayati önem taşır. Tarih de miras bırakanın el yazısıyla yazılmalıdır.
- El Yazısı İmza: Vasiyetnamenin en altında miras bırakanın bizzat attığı el yazısı imzası bulunmalıdır. Mühür, parmak izi, imza kaşesi veya dijital imzalar vasiyetnameyi geçersiz kılar.
Çocuğu Olmayan Bir Kişinin Miras Malı Devlete mi Kalır? yazımızı okumak için
El yazılı vasiyetnamelerin hazırlanmasında tanık bulunması zorunlu değildir. Miras bırakan kişi bu belgeyi evinde, kasasında veya güvendiği bir yakını nezdinde saklayabileceği gibi Sulh Hukuk Mahkemesi’ne veya notere de teslim edebilir. Ancak belgenin nerede saklandığından bağımsız olarak metnin tamamının el yazısı ile yazılmış olması esastır. Metin içerisinde sonradan yapılan silinti, kazıntı veya eklemeler de yine miras bırakanın el yazısı ve imzasıyla onaylanmadığı takdirde hukuki uyuşmazlıklara yol açabilmektedir.
Eğer noter dışında hazırlanan el yazılı vasiyetnamede yukarıda sayılan kanuni geçerlilik şartlarından biri eksikse, vasiyetname kendiliğinden tamamen yok sayılmaz; ancak ilgililer tarafından açılacak vasiyetnamenin iptali davası ile mahkemece iptal edilebilir. Ayrıca miras bırakanın vasiyetnameyi düzenlediği tarihte fiil ehliyetine (akli dengesinin yerinde olması) sahip olmaması, iradesinin yanılma, aldatma veya korkutma ile sakatlanmış olması durumunda da vasiyetnamenin iptali talep edilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas Karar Özeti: Türk Medeni Kanunu’nun 538. maddesi gereğince el yazılı vasiyetnamenin baştan sona düzenleyen kimsenin el yazısıyla yazılmış olması, düzenlendiği yer, gün, ay ve yıl gösterilerek imzalanması zorunludur. Bilgisayar çıktısı üzerine atılan imza ile oluşturulan metinler resmi veya el yazılı vasiyetname niteliği taşımaz ve hukuken geçersizdir.
Miras bırakanın vasiyetname düzenlerken dikkat etmesi gereken bir diğer önemli husus ise saklı paylı mirasçıların haklarıdır. Altsoy (çocuklar, torunlar), ana-baba ve sağ kalan eş kanunen saklı pay sahibidir. Vasiyetname noterde yapılsa dahi saklı pay kurallarına aykırı bir tasarrufta bulunulamaz. Saklı payın ihlal edilmesi halinde, zarar gören mirasçılar tenkis davası açarak yasal haklarını talep etme hakkına sahiptirler.
Vasiyetnamenin geçerliliği kadar vefat sonrasında mahkemeye teslim edilmesi ve okunması süreci de kritiktir. Ele geçirilen veya saklanan bir el yazılı vasiyetnamenin vefatı müteakip derhal gecikmeksizin Sulh Hukuk Mahkemesi’ne teslim edilmesi kanuni bir zorunluluktur. Vasiyetnameyi yok eden veya gizleyen mirasçılar mirasçılık sıfatını ve haklarını kaybetme (mirastan yoksunluk) riski ile karşı karşıya kalırlar.
Bilgisayar Çıktısı Üzerine Atılan İmza ve İptal Davası
Müvekkil A.B., babasının vefatından sonra kardeşinin ortaya çıkardığı ve babalarının tüm gayrimenkulleri kendisine bıraktığını belirten bir belge ile karşılaşmıştır. Yapılan incelemede, belgenin bilgisayarda yazılıp çıktısının alındığı, en altına ise vefat eden babanın imzasının atıldığı tespit edilmiştir. Müvekkil, babasının arzusu olsa dahi bu belgenin hukuken geçerli olup olmadığını öğrenmek üzere tarafımıza başvurmuştur.
10 yıllık pratik tecrübemiz ışığında müvekkil adına derhal Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde vasiyetnamenin iptali davası açılmıştır. Mahkemeye sunulan dilekçemizde, Türk Medeni Kanunu’nun 538. maddesindeki emredici şekil şartları vurgulanmış ve metnin bilgisayar çıktısı olması sebebiyle el yazılı vasiyetname şartlarını taşımadığı belirtilmiştir.
Yargılama sürecinde bilirkişi incelemesi yapılmış ve belgenin bilgisayar ortamında hazırlandığı teyit edilmiştir. Mahkeme, imza merhuma ait olsa dahi metnin tamamının el yazısıyla yazılmamış olması nedeniyle vasiyetnamenin geçersizliğine ve iptaline karar vermiştir. Böylece müvekkilin yasal miras payı korunarak mağduriyeti önlenmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evde A4 kağıdına kendi elimle yazdığım vasiyetname notersiz geçerli olur mu?
Evet, metnin tamamını kendi el yazınızla yazıp, gün/ay/yıl şeklinde tarihi ekleyip altını bizzat imzaladığınız takdirde notere gitmenize gerek kalmadan vasiyetnameniz hukuken tamamen geçerli olur.
Bilgisayarda yazıp yazıcıdan çıkardığım vasiyetnameyi imzalasam geçerli midir?
Hayır, bilgisayar, daktilo veya telefon çıktısı alınarak hazırlanan vasiyetnameler altına el yazısı ile imza atılsa dahi kesin olarak geçersizdir ve iptal davasına konu olur.
El yazılı vasiyetnamede şahit (tanık) bulunması şart mıdır?
Hayır, el yazılı vasiyetnamelerde tanık bulunması zorunluluğu yoktur. Miras bırakanın tek başına metni yazıp tarih atarak imzalaması yeterlidir. Tanık şartı resmi veya sözlü vasiyetnameler için geçerlidir.
El yazılı vasiyetnamede tarih yazmayı unutursam ne olur?
Tarih bulunmayan el yazılı vasiyetnameler ilke olarak geçersizlik riski taşır. Eğer vasiyetnamenin düzenlendiği tarih başka unsurlarla veya metin içeriğiyle kesin olarak tespit edilemiyorsa, mahkemece vasiyetnamenin iptaline karar verilir.
Noterde yapılmayan vasiyetname vefattan sonra ne yapılmalıdır?
Miras bırakanın vefatından sonra el yazılı vasiyetnameyi bulan veya elinde bulunduran kişi, bunu vakit kaybetmeksizin miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne teslim etmekle yükümlüdür.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Av. Aziz Cihan Kaçıran
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 531-544 Vasiyet Sürat ve Şekilleri)
- 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi İlgili İçtihatları
Bir yanıt yazın