Mirasçılardan Biri Terekedeki Parayı veya Malı Tek Başına Alırsa Ne Yapılabilir?

Miras Sebebiyle İstihkak Davası ve Terekedeki Hakların Korunması Rehberi

Miras bırakanın (müteveffa) vefatı sonrasında geride bıraktığı tüm hak, alacak ve borçların bütününe hukuken tereke adı verilir. Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle birlikte terekedeki tüm malvarlığı üzerinde elbirliğiyle mülkiyet (tüm mirasçıların birlikte karar vermesini gerektiren ortaklık) hakkına sahip olurlar. Ancak uygulamada sıkça karşılaşıldığı üzere, mirasçılardan birinin diğer varislerin rızasını almadan bankadaki parayı çekmesi, gayrimenkulü haksız şekilde zilyetliğinde (fiili hakimiyetinde) tutması veya terekeden mal kaçırması ciddi mağduriyetler yaratmaktadır.

10 yıllık hukuki ve mesleki tecrübemiz boyunca miras hukuku uyuşmazlıklarında gördüğümüz en temel yanlış, diğer mirasçıların bu tür eylemler karşısında çaresiz kaldığını düşünmeleridir. Oysa Türk Medeni Kanunu, rızası dışında terekedeki mal veya parası elinden alınan, üstün mirasçılık hakkı göz ardı edilen ya da malvarlığı haksız yere zapt edilen mirasçıları korumak adına miras sebebiyle istihkak davası mekanizmasını düzenlemiştir.

Miras sebebiyle istihkak davası, mirasçılık sıfatı göz ardı edilen veya tereke malını elinde bulunduran kişilere (üçüncü şahıslar veya hak sahibi olmadığını ileri süren diğer mirasçılar) karşı açılan özel bir dava türüdür. Bu davanın temel amacı, terekedeki malvarlığı değerlerinin zilyetliğinin yasal mirasçıya geri verilmesini sağlamaktır. Eğer mirasçılardan biri terekedeki bir aracı, evi veya banka hesabını haksız şekilde tek başına kullanıyor ve devretmiyorsa, bu dava vasıtasıyla malın iadesi ve iadenin imkansız olması halinde bedelinin tahsili talep edilir.

İçtihatlarda ve uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• Davacı Sıfatı: Davayı yalnızca kendisini üstün miras hakkı sahibi gören veya mirasçılık hakkı ihlal edilen yasal ya da atanmış mirasçılar açabilir.
• Davalı Sıfatı: Tereke malını veya parasını zilyetliğinde bulunduran, üstün miras hakkı sahibi olduğunu iddia eden mirasçılar ya da iyiniyetli olmayan üçüncü kişiler davalı gösterilir.
• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Miras sebebiyle istihkak davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olup, yetkili mahkeme ise miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
• Hak Düşürücü Süreler: Davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve davalının tereke malını elinde tuttuğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde mirasın açılmasından (vefat tarihinden) itibaren 10 yıl geçmekle dava hakkı zamanaşımına/hak düşümüne uğrar. İyiniyetli olmayan davalılara karşı ise bu süre 20 yıl olarak uygulanır.

Trafik Sigortasında Beklenen Önemli Değişiklik Yapıldı: Yeni Dönem Başlıyor yazımızı okumak için

Mirasçılardan birinin terekedeki parayı çekmesi durumunda izlenebilecek diğer adımlar ve hukuki yollar da bulunmaktadır. Örneğin, haksız yere banka hesabındaki parayı kendi hesabına aktaran varise karşı sebepsiz zenginleşme veya durumun niteliğine göre ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talepli davalar da gündeme gelebilir. Ayrıca banka hesaplarının kötü niyetli kullanımını önlemek amacıyla sulh hukuk mahkemesinden terekenin tespiti ve terekeye temsilci atanması talep edilerek malvarlığının güvence altına alınması sağlanabilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Esas Karar Özeti: Mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti hükümleri geçerli olduğundan, mirasçılardan birinin terekedeki malvarlığı üzerinde tek başına tasarrufta bulunması hukuki dayanaktan yoksundur. Miras hakkı ihlal edilen varis, zilyetliğin iadesi veya karşılığının terekeden payı oranında tazmini için miras sebebiyle istihkak davası açma hakkına sahiptir.

Haksız Çekilen Banka Hesabı ve Miras İstihkak Süreci

Müvekkil M.K., babasının vefatından kısa bir süre sonra kardeşlerinden birinin yetkisiz şekilde tüm banka hesaplarındaki birikimleri kendi hesabına aktardığını ve terekede yer alan gayrimenkulün anahtarlarını değiştirerek içeriye kimseyi sokmadığını öğrenmiştir. Müvekkil, bu süreçte hak kaybına uğrama endişesiyle tarafımıza başvurmuştur.

10 yıllık pratik tecrübemiz doğrultusunda ilk olarak Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde hızlıca terekenin tespiti davası açılmış ve ilgili bankalara müzekkere yazılarak vefat günündeki bakiye ile çekilen tutarlar resmi kayıt altına alınmıştır. Ardından, izinsiz parayı çeken ve gayrimenkulü haksız yere elinde tutan kardeşe karşı Asliye Hukuk Mahkemesi’nde miras sebebiyle istihkak davası ikame edilmiştir.

Mahkeme sürecinde toplanan banka dökümleri, tanık beyanları ve tapu kayıtları sonucunda, çekilen paranın terekedeki malvarlığı olduğu tespit edilmiştir. Mahkeme, müvekkilin yasal miras payına düşen miktarın faiziyle birlikte haksız kazanç sağlayan kardeşten alınarak müvekkile ödenmesine ve gayrimenkul üzerindeki haksız zilyetliğin sonlandırılmasına karar vermiştir. Bu sayede müvekkilin miras hakkı hukuki koruma altına alınmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Av. Aziz Cihan Kaçıran

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

1. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 637-640 Miras Sebebiyle İstihkak Davası Hükümleri)
2. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 14. Hukuk Dairesi İlgili İçtihatları