Sözlü Vasiyetname Nasıl Yapılır ve Hangi Şartlarda Geçerli Olur?

Olağanüstü Durumlarda Sözlü Vasiyetnamenin Şartları ve Hukuki Sonuçları

Türk Medeni Kanunu gereğince mirasçılık ve mal paylaşımı işlemlerinde iradenin resmi veya el yazılı vasiyetname ile açıklanması asıldır. Ancak hayatın olağan akışı içinde herkesin resmi memura veya kendi el yazısıyla son arzularını yazmaya vakit bulamayacağı istisnai durumlar ortaya çıkabilir. Kanun koyucu, ölüm tehlikesi veya dış etkenler nedeniyle bu şekil şartlarının yerine getirilemediği haller için sözlü vasiyetname müessesesini öngörmüştür. 10 yıllık mesleki tecrübemizle Gaziantep bölgesindeki miras uyuşmazlıklarında sıkça karşılaştığımız bu yöntem, son derece katı şekil ve zaman koşullarına bağlanmıştır. Aksi takdirde, yapılan sözlü beyanlar hukuki geçerlilik kazanamaz ve mirasçılar arasında uzun süren miras davası ihtilaflarına yol açar.

Sözlü vasiyetnamenin geçerlilik kazanabilmesi için öncelikle olağanüstü durum şartının gerçekleşmesi gerekir. Kanunda belirtilen bu haller ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş veya deprem gibi benzeri olgulardır. Miras bırakan kişi, resmi veya el yazılı vasiyetname yapmaya yetkili olmayacak bir durumdayken son arzularını sözlü olarak ifade edebilir. Bu beyanın geçerli olabilmesi için yerine getirilmesi gereken temel aşamalar şunlardır:

• Miras bırakan, son arzularını iki şahsa aynı anda açıkça anlatmalıdır.
• Şahıslara, vasiyetnamenin içeriği açıkça okunmalı veya anlatılmalı, onlara bu husus vasiyet olarak yükletilmelidir.
• Şahitlerden biri, sulh hukuk mahkemesi veya asliye hukuk mahkemesine başvurarak durumu hemen tutanağa geçirtmek zorundadır.
• Şahitler, hiçbir gecikmeye yer bırakmaksızın, en kısa sürede bir sulh veya asliye mahkemesine başvurarak mirasa ilişkin beyanları zapt ettirmelidir (tutanağa geçirtmelidir).

Bu süreçte şahitlerin rolü ve tarafsızlığı hayati önem taşır. Kanun, menfaati olan kişilerin veya bu kişilerin birinci derece yakınlarının şahitlik yapmasına kesin olarak izin vermez. Şahitlerin fiil ehliyetine sahip olması ve miras bırakanla mirasçılık ilişkisinin bulunmaması şarttır. Uygulamada en sık yapılan hata, şahitlerin mahkemeye başvurma süresini ihmal etmesi veya geciktirmesidir. Süresinde yerine getirilmeyen yükümlülükler vasiyetnamenin kendiliğinden hükümsüz kalmasına neden olur.

Vasiyetname Ölümden Sonra Ne Zaman Açılır? Mirasçılara Tebliğ, İtiraz ve Dava Süreci Nasıl İşler? yazımızı okumak için

Sözlü vasiyetname, olağanüstü durumların ortadan kalkmasından itibaren miras bırakanın başka bir vasiyetname yapma imkanına kavuşmasıyla birlikte geçerliliğini yitirir. Kanuni süreler geçtikten sonra bu beyanlara dayanarak hak iddia etmek mümkün değildir.

Gaziantep’te Yaşanan Olağanüstü Durum Örneği

Müvekkilimiz A.K., ağır bir sağlık krizi ve ani operasyon riski altındayken hastane odasında yakın çevresine sözlü olarak tüm mal varlığını belirli bir hayır kurumuna ve çocuklarına paylaştırdığını beyan etmiştir. Olay anında yanında bulunan iki refakatçi şahit, durumu kayda geçirmek yerine operasyonun telaşıyla süreci akışına bırakmıştır. Sağlık durumunun düzelmesinden kısa süre sonra vefat eden miras bırakanın sözlü beyanları, şahitler tarafından yasal sürede mahkemeye bildirilmediği için geçersiz kabul edilmiştir. Yargıtay içtihatları doğrultusunda, sözlü vasiyetnamenin kanunda öngörülen katı usul kurallarına ve bildirim sürelerine tam olarak uyulmaması nedeniyle mahkeme sözlü vasiyetnamenin iptaline karar vermiştir. Bu somut olay, şekil şartlarının ne kadar kritik olduğunu ve hak kayıplarını önlemek için profesyonel hukuki desteğin zamanında alınması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

• Türk Medeni Kanunu (4721 sayılı Kanun – Miras Hukuku Hükümleri)
• Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve 3. Hukuk Dairesi Emsal Kararları