Vasiyetnamenin Açılması ve Hukuki İtiraz Süreçlerinin Detaylı İncelenmesi
Miras bırakanın (müteveffanın) vefatının ardından geride bıraktığı en önemli hukuki belgelerden biri vasiyetnamedir. Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl paylaşılacağını belirleyen tek taraflı bir hukuki işlemdir. Ancak bir vasiyetnamenin var olması, onun hemen uygulanacağı anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu gereğince vasiyetnamenin öncelikle yetkili sulh hukuk mahkemesi tarafından resmi olarak açılması ve mirasçılara okunması zorunludur.
10 yıllık tecrübemiz boyunca edindiğimiz hukuki pratikler göstermektedir ki, mirasçılar arasında en çok kafa karışıklığı yaratan konu vasiyetnamenin ne zaman ve nasıl açılacağıdır. Vasiyetnamenin açılması süreci, mirastan pay alacak kişilerin haklarının korunması ve usule uygun hareket edilmesi açısından kritik önem taşır.
Vasiyetname Ne Zaman ve Nerede Açılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 596. maddesi uyarınca, miras bırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, tesliminden başlayarak 1 ay içinde miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi hakimi tarafından açılır. Vasiyetnamenin noterce düzenlenmiş veya notere saklanmak üzere teslim edilmiş olması ya da evde bulunması süreci değiştirmez. Elinde vasiyetname bulunan herkes, ölümü öğrenir öğrenmez bu belgeyi mahkemeye teslim etmekle yükümlüdür.
Vasiyetname açılırken mahkeme, bilinen tüm mirasçıları duruşmaya davet eder. Mirasçıların duruşmaya katılması zorunlu değildir; ancak katılsalar da katılmasalar da vasiyetname okunur ve okunan metin dosya kapsamına alınır.
Mirasçılara Tebliğ ve Onay Süreci
Vasiyetname mahkemece okunduktan sonra, duruşmaya gelmeyen veya vasiyetname içeriğinden haberdar olmayan tüm yasal ve atanmış mirasçılara okunma tutanağı tebliğ edilir. Mahkeme, vasiyetnamenin bir örneğini resmi tebligat ile mirasçılara gönderir.
“Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden itibaren bir ay içinde sulh hakimi tarafından açılır ve ilgililere okunur.” (TMK m. 596)
Tebliğ işlemi gerçekleştikten sonra, vasiyetnamede lehine mal bırakılan kişilere [asiyet alacaklısı talepleri doğrultusunda vasiyetname açılması ve okunması kararı (vasiyetnamenin tenfizi öncesi ilk aşama) belgesi verilir. Bu süreçte mirasçılık belgesi alınarak yasal pay sahipleri netleştirilir.
Vasiyetnameye İtiraz ve İptal Davası Nasıl Açılır?
Vasiyetnamenin açılmış olması, onun tamamen hukuka uygun ve kesin olduğu anlamına gelmez. Vasiyetnamenin sakat olduğunu düşünen mirasçılar veya hak sahipleri iptal davası açabilirler.
Vasiyetnamenin iptali davası açma nedenleri şunlardır:
- Miras bırakanın vasiyetname yaptığı sırada ehliyetsiz olması (ayırt etme gücünün bulunmaması).
- Vasiyetnamenin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılmış olması.
- Vasiyetname içeriğinin veya amacının hukuka ya da ahlaka aykırı olması.
- Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulmadan hazırlanmış olması.
Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi, davacının vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren 10 yıldır.
ayrıca saklı payı zedelenen mirasçılar, iptal davası yerine veya iptal davası ile birlikte tenkis davası (saklı payın korunması davası) açma hakkına da sahiptirler.
Ölmeden Önce Mal Paylaşımı Yapılabilir mi? yazımızı okumak için
Olay: Gaziantep’te yaşayan müvekkilimiz A.K., babasının vefatından 3 ay sonra noterde düzenlenmiş bir vasiyetname olduğunu öğrenmiştir. Vasiyetnamede babasının tüm taşınmazlarını üçüncü bir şahsa bıraktığı belirtilmiştir. Müvekkil, babasının son yıllarında ağır demans hastası olduğunu ve vasiyetname düzenleme tarihinde akli dengesinin yerinde olmadığını iddia ederek büromuza başvurmuştur.
Hukuki Süreç ve Sonuç: 10 yıllık tecrübemiz ışığında yapılan incelemelerde, öncelikle Sulh Hukuk Mahkemesi’ndeki vasiyetnamenin açılması dosyası takip edilmiş ve resmi tebligatın yapılması sağlanmıştır. Öğrenme tarihinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre geçirilmeden Asliye Hukuk Mahkemesi’nde vasiyetnamenin iptali davası açılmıştır. Biyolojik ve tıbbi kayıtlar, Adli Tıp Kurumu’na sevk edilerek inceletilmiş; miras bırakanın vasiyet anında ehliyetsiz olduğu tespit edilmiştir. Mahkeme, vasiyetnamenin iptaline karar vererek müvekkilimizin saklı paylarını ve yasal miras haklarını koruma altına almıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Vasiyetname açılmadan miras paylaşımı yapılabilir mi?
Hayır. Vasiyetnamenin resmi olarak Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından açılıp okunması zorunludur. Mahkemece açılmayan vasiyetnameye dayanarak tapu devri veya banka hesabı devri yapılamaz.
Vasiyetnamenin açılmasına itiraz edilebilir mi?
Vasiyetnamenin açılması usuli bir işlemdir. Hakimin görevi vasiyetnameyi okumak ve ilgililere tebliğ etmektir. Vasiyetnamenin içeriğine veya geçerliliğine itiraz etmek isteyen kişiler vasiyetnamenin iptali veya tenkis davası açmalıdır.
Evde bulunan el yazılı vasiyetname geçerli midir?
El yazılı vasiyetnameler, miras bırakanın kendi el yazısı ile yazılmış, tarihi ve imzası bulunuyorsa geçerlidir. Ancak geçerli olup olmadığına bakılmaksızın derhal Sulh Hukuk Mahkemesi’ne teslim edilmesi kanuni bir zorunluluktur.
Vasiyetname iptal davası ne kadar sürer?
Miras davaları ve vasiyetnamenin iptali davaları, sağlık kurulu raporlarının incelenmesi, adli tıp süreçleri ve tanık dinlenmesi gibi detaylı incelemeler gerektirdiğinden ortalama 1 ila 2 yıl arasında tamamlanmaktadır.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 595 – 604)
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Güncel İçtihatları
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)
Bir yanıt yazın