Son dönemde kamuoyuna yansıyan gelişmelerde, kişisel sosyal medya hesaplarından alkollü içecek görselleri paylaşan vatandaşlara 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu kapsamında yüksek miktarlarda idari para cezası uygulandığı görülmektedir. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı tarafından tesis edilen bu idari işlemler, hukuki dayanaktan yoksun olma ve idari yaptırım ilkelerine aykırılık teşkil etme riski barındırmaktadır.
10 yıllık tecrübemiz ışığında pratik saha gözlemlerimize göre, idari makamlarca uygulanan bu cezaların büyük bir kısmı Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu ile karıştırılmakta, doğrudan kanunun ceza hükümlerine dayandırılmaktadır. Ancak ilgili kanunun 6. maddesinin 1. fıkrası “Alkollü içkilerin her ne surette olursa olsun reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı yapılamaz” hükmünü amirdir. Bir eylemin cezalandırılabilmesi için metinde geçen reklam veya tüketicilere yönelik tanıtım unsurlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği titizlikle analiz edilmelidir.
Türk Dil Kurumu ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği kapsamında yapılan tanımlara göre bir içeriğin reklam sayılabilmesi için ticari bir amacın, bir marka algısı yaratma saikinin (amacının) ve karşılığında maddi veya manevi bir menfaat temini unsurunun bulunması şarttır. Herhangi bir marka ile ticari bağı bulunmayan, kitleleri etkileme gücü ve takipçi sayısı kısıtlı olan sıradan bireysel kullanıcıların günlük yaşamlarından paylaştığı kesitler reklam veya tanıtım faaliyeti olarak değerlendirilemez.
Vefat Edenin Bankadaki Parasının Tespiti yazımızı okumak için
Anayasa’nın 38. maddesi ve Kabahatler Kanunu’nun 4. maddesinde güvence altına alınan suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereğince, idari yaptırımlarda kıyas yapılması veya kanun maddesinin genişletilerek vatandaş aleyhine uygulanması hukuken mümkün değildir. 4250 sayılı Kanun’un hedef kitlesi alkol üreticileri, ithalatçıları, dağıtıcıları ve ticari reklam verenlerdir. Yasada “influencer” (etkileyici) niteliği taşımayan ve ticari bir menfaat elde etmeyen kişilerin kişisel paylaşımları kapsama dahil edilmemiştir.
“Suçta ve cezada kanunilik ilkesi gereğince, idari yaptırım içeren kanun maddelerinin kıyas veya genişletici yorum yoluyla vatandaş aleyhine uygulanması hukuken kabul edilemez.”
Sosyal Medya Paylaşımı Nedeniyle Kesilen İdari Para Cezası ve İptal Süreci
Müvekkil A.B., kişisel sosyal medya hesabında arkadaş ortamında çekilmiş bir fotoğrafı paylaşmış ve fotoğrafta alkollü bir içecek markasının etiketi görünmüştür. Herhangi bir reklam sözleşmesi veya ticari menfaati bulunmayan A.B.’ye, 4250 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası tebliğ edilmiştir.
Süreç içerisinde tarafımızca yapılan hukuki değerlendirmede, idari işlemin tipiklik şartını taşımadığı ve cezada kanunilik ilkesine aykırı olduğu tespit edilmiştir. İdari yaptırım kararına karşı süresi içerisinde Sulh Ceza Hakimliği nezdinde itiraz başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruda, müvekkilin ticari bir amacının bulunmadığı, paylaşımın kişisel yaşamın bir parçası olduğu ve kanunun ilgili maddesindeki reklam veya tanıtım unsurlarının oluşmadığı vurgulanmıştır. Yargı mercilerince yapılan inceleme sonucunda idari yaptırım kararının hukuka aykırı olduğu sabit görülerek para cezasının iptaline karar verilmiştir.
İdari para cezası kararlarında tebliğ tarihinden itibaren işlem tesis edilmesi büyük önem taşımaktadır. Hak kaybına uğramamak ve usul kurallarını kaçırmamak adına süreçlerin ciddiyetle takip edilmesi gerekmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal medyada alkol fotoğrafı paylaşmak kesin olarak yasak mıdır?
Hayır, kişisel hesabınızdan ticari bir amaç, reklam saiki veya maddi/manevi bir menfaat olmaksızın yaptığınız paylaşımlar kanundaki yasağın kapsamına girmez.
Gelen idari para cezasına karşı hangi mahkemeye başvurulmalıdır?
İdari para cezası kararlarına karşı, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren genel kural olarak 15 gün içerisinde yetkili Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilmelidir.
Görselde markanın görünmesi tek başına ceza nedeni sayılır mı?
Hayır, markanın görünmesi tek başına yeterli değildir. Eylemin cezalandırılabilmesi için ticari bir ilişkinin varlığı, ürün satışını artırma amacı ve menfaat temini gibi unsurların kanıtlanması gerekir.
Av. Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4250 Sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu
- 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu
- Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği
Bir yanıt yazın