Mirastan Mal Kaçırma Halinde Diğer Mirasçıların Hakları ve Muris Muvazaası Davası
Miras hukuku uygulamalarında sıklıkla karşılaştığımız en büyük problemlerden biri, murisin (miras bırakan kişinin) sağlığında sahip olduğu taşınmazları veya diğer mal varlıklarını sadece tek bir mirasçıya devrederek diğer mirasçılarını süreçten mahrum bırakmasıdır. Genellikle anne veya babanın çocuklardan birini kayırması, diğer çocuklardan mal kaçırmak istemesi veya eşlerden birinin altsoydan mal gizlemesi şeklinde karşımıza çıkan bu durum, Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde hukuki koruma altına alınmıştır. Miras bırakanın diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı bu nitelikteki gizli ve muvazaalı (danışıklı) işlemler, hukuk düzeni tarafından korunmaz. Avukatlık mesleğindeki 10 yıllık tecrübe ve birikimimizle belirtmek gerekir ki, bu tür haksız devirler karşısında mağdur olan mirasçıların yasal haklarını arama imkanı her zaman mevcuttur.
Miras bırakanın sağlığında mallarını tek bir kişiye devretmesi genellikle satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi gösterilse de, arka planda aslında bir bağışlama (karşılıksız devir) iradesi yatmaktadır. Hukukta biz bu duruma muris muvazaası (miras bırakanın danışıklı işlemi) adını veriyoruz. Muris muvazaası nedeniyle açılacak tapu iptal ve tescil davası, bu haksız devirlerin iptal edilerek mal varlığının yeniden miras payları oranında paylaştırılmasını sağlar. Bu davayı açmak için yasal bir hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi bulunmamaktadır; miras bırakanın ölümünden sonra her zaman bu dava ikame edilebilir.
Hak Kaybını Önlemek İçin İzlenmesi Gereken Hukuki Süreç
Murisin tüm malları tek bir mirasçıya devrettiği durumlarda hakkını aramak isteyen kişilerin belirli ispat araçlarını ve hukuki argümanları mahkemeye sunması gerekir. Mahkeme, miras bırakanın gerçek iradesinin ne olduğunu ortaya çıkarmak için belirli kriterleri inceler. Bu süreçte dikkat edilen temel hususlar şunlardır:
- Miras bırakanın söz konusu devri yaparken haklı ve makul bir nedeninin olup olmadığı araştırılır.
- Malı üzerine alan tek mirasçının o tarihteki mali gücü, alım gücünün bulunup bulunmadığı banka ve tapu kayıtları üzerinden incelenir.
- Taşınmazın tapuda gösterilen satış bedeli ile devir tarihindeki gerçek piyasa değeri arasındaki fahiş farklar tespit edilir.
- Aile içindeki ilişkiler, miras bırakanın yöredeki örf ve adetlere göre hareket edip etmediği tanık beyanlarıyla netleştirilir.
Eğer yapılan incelemeler neticesinde amacın satış değil, açıkça diğer çocuklardan veya eşten mal kaçırmak olduğu ispatlanırsa, mahkeme tapu kaydının iptaline ve davacı mirasçıların yasal miras payları oranında adlarına tesciline karar verir.
Çocuğu Olmayan Bir Kişinin Miras Malı Devlete mi Kalır? yazımızı okumak için
Yargıtay İnançları Birleştirme Kararı uyarınca; miras bırakanın mal kaçırma amacıyla yaptığı muvazaalı taşınmaz devirlerinde, saklı pay sahibi olsun veya olmasın, miras hakkı çiğnenen tüm yasal mirasçılar dava açma hakkına sahiptir.
Gaziantep bölgesinde yürüttüğümüz dosyalardan birinde, müvekkilimizin babası sağlığında sahip olduğu 3 adet lüks konutu ve bir adet ticari dükkanı, diğer 3 çocuğundan tamamen gizleyerek en küçük oğluna tapuda “satış” göstererek devretmiştir. Müvekkilimiz babasının vefatından sonra bu durumdan haberdar olmuş ve 10 yıllık tecrübe sürecimizde edindiğimiz stratejik deneyimle hemen muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası açılmıştır. Yapılan incelemelerde, devir tarihinde en küçük kardeşin hiçbir düzenli gelirinin olmadığı, üniversite öğrencisi olduğu ve taşınmazların gerçek değerinin tapudaki bedelin yaklaşık 10 katı olduğu bilirkişi raporuyla kanıtlanmıştır. Mahkeme, yapılan işlemin mirastan mal kaçırma amaçlı danışıklı bir işlem olduğuna hükmederek tapu kayıtlarının iptaline ve müvekkilimizin yasal miras payı oranında adına tesciline karar vermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Muris muvazaası davası açmak için bir süre sınırı var mıdır?
Hayır, mirastan mal kaçırma hukuki nedenine dayalı açılacak davalarda herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre yoktur. Miras bırakan hayattayken bu dava açılamaz, ancak vefatından sonra 10 yıl veya 20 yıl geçmiş olsa dahi dava her zaman açılabilir.
Miras bırakan sağlığında malları vasiyetname ile tek kişiye bıraktıysa ne yapılabilir?
Eğer devir tapuda satış şeklinde değil de resmi bir vasiyetname ile tek bir mirasçıya yapılmışsa, burada muvazaa davası değil, diğer mirasçıların saklı paylarının ihlal edilmesi nedeniyle tenkis davası açılması gerekir. Tenkis davası açma süresi ise mirasçıların haklarının ihlal edildiğini öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren 10 yıldır.
Babam tüm mallarını tek bir kardeşime ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle devretti, iptal edebilir miyim?
Ölünceye kadar bakma sözleşmeleri normal şartlarda ivazlı (karşılıklı) sözleşmeler olduğu için muvazaa iddiası daha zor ispatlanır. Ancak miras bırakanın bakıma ihtiyacı olmadığı halde, sırf diğer mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bu sözleşmeyi yaptığı, diğer çocukların da babaya bakım konusunda destek olduğu ispat edilirse bu sözleşmeye dayalı devirler de mahkemece iptal edilebilir.
Dava açarken hangi delilleri sunmamız gerekir?
Tapu kayıtları, tarafların o dönemki banka hesap hareketleri, mirasçının mali durumunu gösteren gelir belgeleri, taraflar arasındaki mesajlaşmalar ve en önemlisi aile içi durumu yakından bilen kişilerin tanıklıkları en önemli deliller arasındadır.
İletişim Bilgileri:
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- Türk Medeni Kanunu (Madde 502-570 ve devamı)
- Türk Borçlar Kanunu (Madde 19 – Muvazaa hükümleri)
- Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Kararı
Bir yanıt yazın