Mirastan Feragat Sözleşmesi Rehberi: Şartları, Çeşitleri ve Hukuki Sonuçları
Miras hukuku uygulamalarında en sık karşılaştığımız sorulardan biri, bir kimsenin henüz mirası bırakan kişi (muris) hayattayken miras hakkından vazgeçip vazgeçemeyeceğidir. Türk Medeni Kanunu gereğince, mirasbırakan hayattayken mirasçının müstakbel miras hakkından tek taraflı olarak vazgeçmesi hukuken geçerli değildir. Ancak mirasbırakan ile mirasçı arasında düzenlenecek resmi bir mirastan feragat sözleşmesi ile miras hakkından önceden vazgeçmek mümkündür.
10 yıllık hukuki pratik tecrübemize dayanarak belirtmeliyiz ki, aile içi mal paylaşımı veya ticari dengelerin kurulması amacıyla bu sözleşme sıklıkla tercih edilmektedir. Mirastan feragat, müstakbel bir miras hakkından feragat edilmesini kapsadığı için mirasın reddi (terekenin reddi) ile karıştırılmamalıdır. Mirasın reddi mirasbırakanın ölümünden sonra yapılırken, feragat sözleşmesi mirasbırakan henüz hayattayken akdedilir.
Mirastan feragat sözleşmesinin hukuken geçerli olabilmesi için kanunun öngördüğü sıkı şartlara uyulması gerekmektedir.
- Resmi Şekil Şartı: Türk Medeni Kanunu m. 545 uyarınca bu sözleşme, resmi vasiyetname şeklinde yapılmak zorundadır. Yani sözleşmenin bizzat noter huzurunda ve iki tanık eşliğinde düzenlenmesi kanuni bir zorunluluktur.
- Taraf Ehliyeti: Mirasbırakanın ve feragat eden mirasçının tam ehliyetli olması (fiil ehliyetine sahip bulunması) şarttır.
- Karşılıklı İrade Beyanı: Feragat işlemi tek taraflı bir beyanla değil, mirasbırakan ve mirasçının karşılıklı anlamsal mutabakatı ile gerçekleşir.
Vasiyetname Hangi Durumlarda Geçersiz Sayılır? yazımızı okumak için
Mirastan feragat sözleşmesi uygulamada iki temel türde karşımıza çıkmaktadır: İvazlı (karşılıklı) feragat ve İvazsız (karşılıksız) feragat. İvazlı feragatte mirasçı, belli bir ivaz (bedel, mülk veya maddi menfaat) karşılığında gelecekteki miras hakkından vazgeçer. İvazsız feragatte ise herhangi bir karşılık alınmaksızın miras hakkı devreden çıkarılır.
Türk Medeni Kanunu’na göre, ivazlı feragat sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu (çocukları ve torunları) da mirastan feragat etmiş sayılır. İvazsız feragatte ise feragat eden kişinin altsoyu, aksi sözleşmede belirtilmediği sürece mirasbırakanın mirasçısı olmaya devam eder.
Feragat eden mirasçı, mirasbırakanın vefatı sonrasında mirasçılık sıfatını ve saklı pay (kanunen korunmuş miras payı) hakkını tamamen kaybeder. Tereke (miras bırakılan malvarlığı) dağıtılırken feragat eden kişi hiç var olmamış gibi hesaplama yapılır.
Ofisimize başvuran müvekkilimiz (A), babasının hayattayken kendisine bir daire devrettiğini ve bunun karşılığında noter huzurunda resmi vasiyetname şeklinde “İvazlı Mirastan Feragat Sözleşmesi” imzaladıklarını belirtti. Babasının vefatının ardından diğer kardeşleri, (A)’nın saklı pay ihlali yaptığını iddia ederek tereke davası açmak istemiştir.
10 yıllık tecrübemiz ışığında dosyayı incelediğimizde, notarize edilen feragat sözleşmesinin tüm geçerlilik şartlarını taşıdığını ve ivazlı (karşılıklı bedel içeren) yapıda olduğunu tespit ettik. Açılan davada, müvekkilin sağlığında aldığı daire karşılığında tüm miras haklarından geçerli biçimde feragat ettiği yönünde savunma yapılarak diğer mirasçıların haksız talepleri reddettirilmiş ve müvekkilin hakları başarıyla korunmuştur.
Mirastan feragat sözleşmelerinde hata, hile, korkutma veya aşırı yararlanma (gabin) gibi irade bozukluklarının bulunması durumunda sözleşmenin iptali için dava açılması mümkündür. Ayrıca ivazlı feragatte borç ödemeden aciz durumu varsa, alacaklıların korunması adına kanunda özel hükümler düzenlenmiştir. Hak kaybına uğramamak için sürecin başından itibaren uzman bir avukattan destek almanız kritik önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras bırakan hayattayken mirastan feragat sözleşmesinden tek taraflı vazgeçebilir mi?
Hayır. Mirastan feragat bir sözleşme olduğu için tek taraflı irade beyanı ile sonlandırılamaz. İptal veya fesih için tarafların noterde yeniden yazılı olarak anlaşması veya mahkeme kararı gerekir.
Mirastan feragat eden kişi saklı payını talep edebilir mi?
Geçerli bir mirastan feragat sözleşmesi imzalayan mirasçı, saklı pay hakkı dahil olmak üzere tüm mirasçılık haklarını kaybeder ve vefat sonrası saklı payını talep edemez.
Feragat sözleşmesi muhtarlıkta veya adi yazılı şekilde yapılsa geçerli olur mu?
Hayır. Kanunumuz mirastan feragat sözleşmesi için resmi vasiyetname şeklini şart koşmuştur. Noter huzurunda ve iki tanık ile yapılmayan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.
Miras bırakanın borçlarından feragat eden mirasçı sorumlu olur mu?
Mirastan feragat eden kişi mirasçı sıfatını kaybettiği için miras bırakanın ölümlerinden sonra kalan borçlarından da kural olarak sorumlu tutulamaz.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- Türk Medeni Kanunu (4721 Sayılı Kanun, m. 545-548).
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu Güncel Kararları.
Bir yanıt yazın