Vasiyetname Hangi Durumlarda Geçersiz Sayılır?

Vasiyetnamenin İptali Davası Şartları, Nedenleri ve Dava Açma Hakkı

Vasiyetname, bir kişinin ölümünden sonra sonuç doğurmak üzere miras devri veya paylaşımı hakkında son isteklerini beyan ettiği hukuki bir işlemdir. Ancak miras bırakanın iradesi sakatlanmışsa, şekil şartlarına uyulmamışsa ya da kanunun emredici hükümlerine aykırılık söz konusuysa vasiyetnamenin hukuki geçerliliği tartışmalı hale gelir. Avukatlık mesleğinde geride bıraktığım 10 yıllık tecrübem boyunca, özellikle yaşlılık veya hastalık dönemlerinde tanzim edilen vasiyetnamelerin mirasçılar arasında ciddi uyuşmazlıklara yol açtığına sıkça şahit oldum. Hak kaybına uğramamak adına, vasiyetnamenin hangi hallerde hükümsüz kılınabileceğini ve bu süreci yönetme yollarını bilmek son derece kritiktir.

Türk Medeni Kanunu uyarınca vasiyetnameler kendiliğinden hükümsüz hale gelebileceği gibi, mahkeme kararıyla da iptal edilebilir. Kendiliğinden geçersizlik durumu (hükümsüzlük) ile vasiyetnamenin iptali davası gerektiren durumlar birbirinden farklıdır.

Vasiyetnamenin Geçersiz (Sakat) Sayıldığı Durumlar

Bir vasiyetnamenin mahkeme kararıyla iptal edilmesine yol açan temel sebepler kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır. Bu sebepler gerçekleştiğinde vasiyetnamenin iptal gündeme gelir:

Ehliyetsizlik: Miras bırakanın vasiyetnameyi yaptığı sırada ayırt etme gücüne sahip olmaması durumudur. Yaşlılık, demans, alzheimer gibi rahatsızlıklar veya akıl hastalığı durumlarında vasiyetname iptal edilebilir.
İrade Sakatlıkları: Miras bırakanın yanılma (hata), aldatma (hile), korkutma (ikrah) veya zorlama altında vasiyetname düzenlemiş olması halidir.
Kanuna ve Ahlaka Aykırılık: Vasiyetnamenin içeriğinin, bağlanan koşulların veya yüklemelerin hukuka, emredici kanun hükümlerine ya da ahlaka aykırı olması durumudur.
Şekil Noksanlığı: Kanunun aradığı resmi, el yazılı veya sözlü vasiyetname şekil şartlarına uyulmamış olmasıdır. Örneğin; el yazılı vasiyetnamenin bilgisayarda yazılıp sadece imzalanması veya el yazısıyla tarih atılmaması şekil noksanlığı nedeniyle iptal sebebidir.

Vasiyetnamenin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Vasiyetnamenin iptali davasını, vasiyetnamenin iptal edilmesinde doğrudan hukuki yararı bulunan kişiler açabilir. Bu kişiler kanunen şu şekilde belirlenmiştir:

Yasal Mirasçılar: Miras bırakanın kanundan doğan mirasçıları (çocukları, eşi, anne-babası, kardeşleri vb.).
Atanmış Mirasçılar: Daha önceki bir vasiyetname veya miras sözleşmesi ile mirasçı atanmış kişiler.
Vasiyet Alacaklıları: Vasiyetname ile kendisine belirli bir mal veya hak bırakılmış olan kişiler.

Dava, vasiyetnameden yararlanan kişilere (davalı tarafa) karşı açılır. Yetkili mahkeme miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi; görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir.

Gaziantep’te Miras Kalan Taşınmazın Tapu İntikali Nasıl Yapılır? Tüm Mirasçıların Gitmesi Gerekir mi? yazımızı okumak için

TIKLAYINIZ

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre; vasiyetnamenin tanzim edildiği tarihte miras bırakanın ehliyetli olup olmadığının tespiti için düzenleme tarihindeki tüm sağlık raporları, reçeteler ve hasta takip evrakları Adli Tıp Kurumu’na sevk edilerek kesin rapor alınması zorunludur.

Hak Düşürücü Süreler

Vasiyetnamenin iptali davasında hak düşürücü süreler hayati önem taşır. Bu süreler geçirildikten sonra dava açma hakkı düşer:

Davacının, vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl,
Her halde vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren iyiniyetli davalılara karşı 10 yıl,
İyiniyetli olmayan davalılara karşı ise 20 yıl geçmekle dava hakkı düşer.

Müvekkilimiz Mehmet Bey, babası Ahmet Bey’in vefatının ardından açılan vasiyetname ile tüm taşınmazların bakıcı kadına devredildiğini öğrenmiştir. Ahmet Bey’in vefatından önceki 2 yıl boyunca alzheimer tedavisi gördüğü ve ilaç kullandığı tespit edilmiştir.

10 yıllık tecrübemiz ışığında yürüttüğümüz hukuki süreçte; Ahmet Bey’in vasiyetnamenin tanzim edildiği tarihteki hastane kayıtları ve doktor raporları celbedilmiştir. Dosya Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu’na gönderilmiş ve tanzim tarihinde miras bırakanın fiil ehliyetinin bulunmadığı tescil edilmiştir. Asliye Hukuk Mahkemesi, ehliyetsizlik nedeniyle vasiyetnamenin iptaline karar vermiş ve miras müvekkilimiz de dahil olmak üzere yasal mirasçılara paylaştırılmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

Vasiyetnamede saklı pay ihlal edilirse vasiyetname kendiliğinden geçersiz mi sayılır?

Hayır. Saklı payın ihlal edilmiş olması vasiyetnameyi tamamen geçersiz kılmaz. Bu durumda vasiyetnamenin iptali davası değil, saklı payın korunması amacıyla tenkis davası açılması gerekir.

Vasiyetname noter önünde yapıldıysa yine de iptal edilebilir mi?

Evet. Noterde resmi şekilde yapılmış olması vasiyetnameyi kesin olarak sarsılmaz kılmaz. Noter düzenleme anındaki hukuki ehliyeti veya irade sakatlığını her zaman tam olarak tespit edemeyebilir. Yargı yoluyla aksinin ispatı mümkündür.

Miras bırakan hayattayken vasiyetnamenin iptali davası açılabilir mi?

Hayır. Vasiyetname ölüme bağlı bir tasarruftur. Miras bırakan hayatta olduğu sürece vasiyetname hukuki sonuç doğurmaz ve değiştirilebilir. Dava ancak miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir.

Vasiyetnameyi yazan kişi sonradan pişman olursa ne yapmalıdır?

Miras bırakan sağlığında dilediği zaman vasiyetnamesinden dönebilir (vazgeçebilir). Yeni bir vasiyetname düzenleyerek veya vasiyetnameyi yok ederek eski vasiyetnameyi hükümsüz kılabilir.

Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (m. 502 – 559)
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Emsal Kararları