Yasal Zümre Sistemi ve Çocuğu Olmayanların Miras Paylaşım Esasları
Türk Medeni Kanunu’na göre miras paylaşımı, kanuni mirasçılar arasında belirli bir zümre (derece) sistemine göre düzenlenmiştir. Vefat eden kişinin alt soyu (çocukları, torunları) bulunmadığı durumlarda, miras hukuku kuralları gereğince miras ikinci zümreye ve sağ kalan eşe geçmektedir. 10 yıllık mesleki tecrübemiz ve pratik hukuki çalışmalarımız boyunca, çocuksuz murislerin (miras bırakan) tereke paylaşımında sıklıkla hak sahipleri arasında uyuşmazlıklar yaşandığına şahit olmaktayız. Hak kaybı yaşamamak ve yasal oranları net bir şekilde anlamak için Türk Medeni Kanunu’ndaki zümre sistemini incelemek elzemdir.
Çocuksuz bir kişinin vefatı halinde, sağ kalan eş mirasın tamamını tek başına almaz; miras, sağ kalan eş ile murisin ana-babası ve onların alt soyu arasında paylaştırılır. Bu süreçte uygulanan temel yasal oranlar ve paylaşım esasları şu şekildedir:
- Sağ kalan eş, murisin ana ve babası ile onların zümresi birlikte mirasçı olduğunda, terekenin (birtakım malvarlığının tamamı) yarısı üzerinde yasal hak sahibi olur.
- Sağ kalan eşin ana ve baba ile mirasçı olması durumunda, eşin payı maddî mal varlığının yüzde 50’si olarak belirlenmiştir.
- Murisin ana ve babası hayatta değilse, sağ kalan eş bu kez murisin kardeşleri, yeğenleri ile birlikte mirasçı olur ve bu durumda eşin yasal miras payı dörtte üç oranına yükselir.
- Ana, baba ve kardeşlerin de hayatta olmadığı, kök başının bulunmadığı senaryolarda ise sağ kalan eş terekenin tamamının sahibi olur.
Mirasçılık Belgesinin İptali Davası Nedir ve Nasıl Açılır? yazımızı okumak için
İkinci zümre olarak adlandırılan ana, baba ve kardeşler arasındaki paylaşımda ise kanun koyucu eşitlik ve kök başı ilkelerini benimsemiştir. Ana ve baba hayatta ise terekenin kalan yarısı eşit olarak ikiye bölünür. Eğer ana veya babadan biri evvelce vefat etmişse, o kişinin payı kendi alt soyuna yani murisin kardeşlerine geçer. Kardeşlerin miras payları kök başı usulüne göre zümre dahilinde paylaştırılır.
Türk Medeni Kanunu madde 499 hükmüne göre; birinci zümrede mirasçısı bulunmayan mirasbırakanın mirası, ikinci zümre olan ana ve baba ile onların çocuklarına kalır ve sağ kalan eş bu zümreyle birlikte mirasçı olur.
Çocuksuz Vefat Eden Murisin Tereke Paylaşımı Uyuşmazlığı
10 yıllık hukuki pratik çalışmalarımızda karşılaştığımız somut bir olayda, muris olan Ahmet Bey çocuksuz olarak vefat etmiş ve geriye sağ kalan eşi ile birlikte anne ve babasını bırakmıştır. Ahmet Bey’in vefatından sonra kardeşleri de mirasta hak iddia etmiş, ancak anne ve baba hayatta olduğu için kardeşlerin yasal olarak ikinci zümre kuralları gereği doğrudan mirasçı olamayacağı hukuki ihtilaf yaratmıştır. Ofisimiz tarafından yürütülen hukuki süreçte, Türk Medeni Kanunu’nun ilgili maddeleri işletilerek sağ kalan eşin yüzde 50, anne ve babanın ise kalan yüzde 50’lik kısmı eşit şekilde paylaşması sağlanmıştır. Kardeşlerin bu aşamada yasal miras payı bulunmadığı mahkeme dosyası ve veraset ilamı (mirasçılık belgesi) ile tescil edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğu olmayan kişinin anne ve babası hayatta değilse miras kime kalır?
Murisin çocuğu, ana ve babası hayatta değilse; miras sağ kalan eş ile murisin kardeşleri, yeğenleri (kardeş çocukları) arasında paylaştırılır. Bu durumda sağ kalan eş mirasın dörtte üçünü alır, kalan dörtte birlik kısım ise kardeşlere kalır.
Sağ kalan eş çocuksuz vefatta evi tek başına alabilir mi?
Hayır, ana ve baba hayatta olduğu sürece sağ kalan eş evin tamamını tek başına alamaz. Eş, evin veya taşınmazların yarısı oranında mülkiyet hakkına sahip olurken, diğer yarı ana ve babaya kalır.
Kardeşler mirastan tamamen mahrum bırakılabilir mi?
Muris, yasal mirasçıları olan kardeşlerini sadece kanunda öngörülen saklı paylı mirasçı sıfatı bulunmadığı için (kardeşlerin saklı payı yoktur) vasiyetname veya miras sözleşmesi ile muris terekeden çıkarabilir yahut başka birine bırakabilir. Ancak usulüne uygun bir ölüme bağlı tasarruf yoksa yasal miras payları kanunen kendilerine kalır.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nereden alınır?
Veraset ilamı, yetkili ve görevli noterliklerden veya doğrudan Asliye Hukuk Mahkemeleri üzerinden dilekçe ile yapılan başvurular neticesinde kısa süre içerisinde temin edilebilir.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (İlgili Miras Hükümleri ve Zümre Sistemi Düzenlemeleri)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve 7. Hukuk Dairesi Emsal İçtihatları
Bir yanıt yazın