Mirasın Kardeşler Arasında Paylaştırılması Şartları, Yasal Haklar ve Taksim Süreci
Anne veya babanın vefatından sonra geride kalan mal varlığının (tereke) kardeşler arasında nasıl paylaştırılacağı, miras hukukunun en çok uyuşmazlık yaşanan konularından biridir. Miras bırakanın vefatı ile birlikte tüm mal varlığı ve borçları yasal mirasçılara intikal eder. Kardeşler arasında miras paylaşımı süreci, tarafların uzlaşma durumuna göre rızai (anlaşmalı) veya kazai (mahkeme yoluyla) olarak iki farklı şekilde yürütülebilir. Gaziantep ve çevre illerde yürüttüğümüz çalışmalarda, mirasın usulüne uygun paylaşılmaması sebebiyle kardeşler arasında yıllarca süren husumetlerin doğduğuna sıkça şahit oluyoruz. Bu süreçte hak kaybına uğramamak ve aile içi bağları koruyarak yasal süreci tamamlamak adına kanuni sınırları bilmek büyük önem taşır.
Kardeşlerin Yasal Miras Payları Nasıl Hesaplanır?
Türk Medeni Kanunu sistemine göre kardeşler, miras bırakanın birinci derece (altsoy) mirasçılarıdır. Kardeşler arasında miras payı hesaplanırken iki temel senaryo dikkate alınır:
- Sağ Kalan Eş Varsa: Eğer miras bırakanın vefatında eşi hayattaysa, sağ kalan eş mirasın 4’te 1 (%25) oranındaki payını alır. Geriye kalan 4’te 3 (%75) oranındaki miras payı ise çocuklar (kardeşler) arasında tamamen eşit olarak paylaştırılır.
- Sağ Kalan Eş Yoksa: Eğer miras bırakanın vefatında eşi hayatta değilse veya daha önce vefat etmişse, terekenin tamamı (%100) çocuklar (kardeşler) arasında kişi başına eşit miktarda bölünür.
Babanın Vefatı Öncesi Miras Mallarını Diğer Kardeşler Üzerine Devretmesi Durumunda Yapılabilecekler yazımızı okumak için
Anlaşmalı Miras Paylaşımı (Rızai Taksim)
Kardeşlerin miras kalan taşınmazlar (ev, arsa, tarla) ve taşınırlar (araç, bankadaki para) üzerinde tamamen uzlaşmaya varması durumunda rızai taksim (anlaşmalı paylaşım) söz konusu olur. Bu sürecin yasal geçerlilik kazanması için şu adımların atılması zorunludur:
- İlk olarak tüm yasal mirasçıları ve pay oranlarını gösteren resmi bir veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alınır.
- Kardeşlerin tamamının katılımıyla, hangi malın kime kalacağını detaylıca belirten yazılı bir miras taksim sözleşmesi hazırlanır.
- Taşınmazların devri söz konusu olduğunda, hazırlanan bu sözleşmenin resmiyet kazanması için tüm mirasçıların Tapu Müdürlüğü huzurunda bizzat veya vekilleri aracılığıyla imza vermesi gerekir.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, miras taksim sözleşmelerinin geçerli olabilmesi için yazılı şekilde yapılması şarttır. Tüm mirasçıların katılımı olmadan yapılan veya yazılı kurala uymayan paylaşım sözleşmeleri yasal olarak geçersiz sayılır.
Mahkeme Yoluyla Miras Paylaşımı (Ortaklığın Giderilmesi)
Kardeşlerden tek birinin bile paylaşma biçiminde uzlaşmaması, kendi payını alamadığını iddia etmesi veya süreci yokuşa sürmesi durumunda rızai taksim yapılamaz. Bu durumda taraflardan her biri tek başına mahkemeye başvurarak ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açabilir.
- Miras kalan taşınmazların bulunduğu yerdeki görevli Sulh Hukuk Mahkemesine hitaben dava dilekçesi hazırlanır.
- Mahkeme, öncelikle miras kalan malların aynen taksim (malların bölünerek paylaştırılması) edilip edilemeyeceğini bilirkişiler vasıtasıyla inceler.
- Eğer malların niteliği gereği aynen bölünmesi mümkün değilse (örneğin tek bir daire varsa), mahkeme terekedeki malların icra yoluyla satılmasına ve elde edilen nakit paranın kardeşlere payları oranında dağıtılmasına karar verir.
Olay: Gaziantep’te yaşayan müvekkilimiz M.Y. ve iki kardeşi, babalarının vefatının ardından geriye kalan 1 adet apartman dairesi ve 2 adet tarla için paylaşım sürecine girmiştir. Kardeşlerden biri dairenin tamamını kendisine istediğini, tarlaların ise diğer iki kardeşe kalması gerektiğini ileri sürerek uzlaşmaya yanaşmamıştır. M.Y., hakkı olan eşit payı alamadığı ve süreç tıkanıp kaldığı için ofisimize başvurmuştur.
Çözüm: Avukatlık mesleğindeki 10 yıllık tecrübe ve uzmanlığımız doğrultusunda, anlaşma zemini oluşmadığı için Gaziantep Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde ortaklığın giderilmesi davası açtık. Mahkeme sürecinde tarlaların ve dairenin aynen taksiminin mümkün olmadığı bilirkişi raporuyla sabitlendi. Mahkeme kararıyla malların genel satışına gidilerek, satıştan elde edilen toplam meblağ üç kardeş arasında 3’te 1 (%33.3) oranında tamamen eşit ve nakit olarak paylaştırıldı. Böylece müvekkilimizin hak kaybına uğraması engellendi.
Sıkça Sosulan Sorular
Kardeşlerden biri miras payını üçüncü bir kişiye satabilir mi?
Mirasın tamamen paylaşılmasından önce bir kardeş, miras payının tamamını veya bir kısmını diğer mirasçı kardeşlerine satabilir. Ancak miras paylaşımı bitmeden payın üçüncü bir kişiye satılması yasal olarak mümkün değildir. Paylaşım bittikten sonra kendi adına tescil edilen malı istediği kişiye satabilir.
Anne veya baba sağ iken kardeşler arasında miras paylaşımı sözleşmesi yapılabilir mi?
Miras bırakan henüz hayattayken, onun izni ve katılımı olmaksızın mirasçılar arasında yapılacak hiçbir miras sözleşmesi yasal olarak geçerli değildir. Bu tür sözleşmeler hukuk sistemimizde mutlak butlan (kesin geçersizlik) ile sakattır.
Miras paylaşımında kız ve erkek çocukların hakları eşit midir?
Evet, Türk Medeni Kanunu kurallarına göre miras paylaşımında cinsiyet ayrımı tamamen kaldırılmıştır. Kız çocuklar ve erkek çocuklar, anne ve babalarından kalan mirastan tamamen eşit oranda yasal pay hakkına sahiptirler.
Kardeşlerden biri diğerlerinin hakkını gasp ederse ne yapılabilir?
Eğer bir kardeş, miras bırakan sağ iken veya vefatından sonra diğer kardeşlerin miras payını azaltmak amacıyla muvazaalı (danışıklı/hileli) işlemlerle mal kaçırmışsa, diğer kardeşler murisin muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açarak haklarını geri alabilirler.
İletişim Bilgileri:
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Miras Hukuku Kitabı)
- 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Emsal Kararları
Bir yanıt yazın