Miras bırakanın vefatı sonrasında, tereke (ölen kişiden kalan tüm mal varlığı ve borçlar) üzerinde tüm mirasçılar arasında kendiliğinden bir ortaklık meydana gelir. Türk Medeni Kanunu kapsamında bu durum elbirliği mülkiyeti (mirasçıların mal üzerinde pay oranları belli olmaksızın hep birlikte hak sahibi olması) olarak adlandırılır. Ancak uygulamada, miras kalan ev, arsa veya araç gibi taşınır ve taşınmaz malların tek bir kişinin üzerine yapılması sıklıkla talep edilmektedir. Miras malının tek mirasçıda toplanması, mirasçıların kendi aralarında anlaşması veya yargı yoluna başvurulması suretiyle gerçekleştirilebilen hukuki bir süreçtir. 10 yıllık mesleki tecrübemiz göstermektedir ki, bu süreçlerin doğru yönetilmemesi mirasçılar arasında telafisi güç uyuşmazlıklara ve ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir.
Miras Payının Devri ve Ortaklığın Giderilmesi Yolları
Miras kalan malların tek bir kişide toplanabilmesi için izlenebilecek başlıca yasal yöntemler şunlardır:
- Miras Payının Devri Sözleşmesi: Mirasçılar, terekede kendilerine düşecek olan payları bedelli (satış) veya bedelsiz (bağışlama) olarak diğer bir mirasçıya devredebilirler. Türk Medeni Kanunu uyarınca, mirasçılar arasında yapılan miras payının devri sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu sözleşme noter huzurunda yapılabileceği gibi, mirasçılar arasında adi yazılı şekilde de imza altına alınabilir.
- Miras Taksim Sözleşmesi: Tüm mirasçıların katılımıyla gerçekleştirilen bu sözleşmede, hangi malın hangi mirasçıya kalacağı serbestçe kararlaştırılır. Bir malın tek bir mirasçıya bırakılması ve diğer mirasçıların haklarını nakit para (ivaz) karşılığında alması bu yöntemle mümkündür. Sözleşmenin geçerli olabilmesi için tüm mirasçıların ıslak imzasını taşıyan yazılı bir metin olması şarttır.
- Ortaklığın Giderilmesi Davası (İzale-i Şüyu): Mirasçılar arasında malın tek bir kişiye bırakılması konusunda tam bir mutabakat sağlanamazsa, her bir mirasçı Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde dava açabilir. Mahkeme öncelikle malın aynen taksim edilip edilemeyeceğini inceler; bu mümkün değilse mal icra yoluyla satışa çıkarılır. Satış ihalesine katılarak en yüksek teklifi veren mirasçı, malın tek sahibi haline gelebilir.
Önemli Not: Miras payının devri sözleşmesi eğer mirasçı olmayan üçüncü bir kişiye yapılacaksa, sözleşmenin mutlaka noterlikçe düzenleme şeklinde yapılması zorunludur. Üçüncü kişiye yapılan devirlerde adi yazılı sözleşmeler tamamen geçersiz sayılır.
Mirasçılık Belgesinin Noterden Alınması Süreci
Anlaşmalı Miras Taksimi ve Pay Devri
Gaziantep’te yaşanan somut bir olayda, müvekkilimiz muristen (miras bırakandan) kalan tek aile konutunun kendi üzerinde toplanmasını talep etmekteydi. Diğer üç kardeş ise taşınmazın satılmasını istemiyor, ancak kendi paylarının karşılığını nakit olarak almak istiyorlardı. 10 yıllık pratik tecrübemiz doğrultusunda, kardeşler arasında sulh ortamı sağlanarak detaylı bir Miras Taksim Sözleşmesi hazırlandı. Müvekkilimiz, diğer kardeşlerin yasal pay değerlerini banka kanalıyla ödedi ve hazırlanan yazılı sözleşme ile Tapu Müdürlüğü’ne müracaat edildi. Bu sayede, uzun ve masraflı bir mahkeme sürecine girilmeden, taşınmazın mülkiyeti güvenli bir şekilde tek bir mirasçıda toplanmış oldu.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Diğer mirasçılar onay vermeden miras malı tek bir kişiye geçebilir mi?
Hayır, mirasçıların rızası olmadan malın doğrudan tek bir kişiye devredilmesi mümkün değildir. Anlaşma sağlanamadığı takdirde tek çözüm yolu mahkemeye başvurarak ortaklığın giderilmesi davası açmaktır. Bu davada mal açık artırma ile satılır ve en yüksek bedeli ödeyen kişi (bu bir mirasçı da olabilir) malın tek sahibi olur.
2. Miras payının devri için noter şart mıdır?
Mirasçıların kendi aralarında yapacakları miras payı devri sözleşmeleri için adi yazılı şekil yeterlidir, yani kendi aralarında imzalayacakları bir belge yasal olarak geçerlidir. Ancak ispat kolaylığı ve resmiyet açısından işlemin noter kanalıyla yapılması veya doğrudan Tapu Müdürlüğü’nde gerçekleştirilmesi her zaman daha güvenlidir.
3. Tek mirasçıda toplama işleminde vergi ödenir mi?
Miras payının devri bedelsiz (bağışlama şeklinde) yapılıyorsa Veraset ve İntikal Vergisi doğabilir. Eğer devir bir bedel karşılığında (satış şeklinde) yapılıyorsa, işlemin niteliğine göre tapu harcı ve döner sermaye ödemeleri ortaya çıkacaktır. Muafiyetler ve güncel oranlar için uzman desteği alınmalıdır.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- Türk Medeni Kanunu (Madde 599, 676, 677)
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Güncel Miras Taksimi İçtihatları
Bir yanıt yazın