İzale-i Şuyu Davası Mahkeme Giderleri ve Vekalet Ücreti Paylaşımı
Ortaklığın giderilmesi davası (hukuktaki adıyla izale-i şuyu davası), paylı veya elbirliği mülkiyetine konu olan bir taşınmaz ya da taşınır mal üzerindeki ortaklığın sonlandırılması amacıyla açılır. Miras kalan ev, arsa veya tarlaların paylaşımı sürecinde mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığında sıklıkla bu yola başvurulur. Bu dava türü, niteliği gereği çift taraflı (iki taraflı) bir dava olma özelliğini taşır.
Çift taraflı dava olmasının anlamı, davanın kazananı veya kaybedeni olmamasıdır. Davayı açan paydaş ile kendisine karşı dava açılan diğer ortaklar mahkeme karşısında benzer hukuki statüdedir. Bu özel durum, yargılama sürecinde yapılan tüm harcamaların ve masrafların dağılımını da doğrudan etkilemektedir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Bir Mirasçı Açabilir mi?
Davanın Başlangıcında Masrafları Kim Karşılar?
Dava açılırken gerekli olan mahkeme harçları, gider avansı, keşif ücreti ve bilirkişi masrafları ilk aşamada davayı açan ortak (davacı) tarafından peşin olarak ödenir. Mahkeme, bu masraflar yatırılmadan yargılama işlemlerine ve taşınmaz başında yapılacak keşif çalışmalarına başlamaz. Dolayısıyla davanın yürütülebilmesi için finansal yükümlülük başlangıçta davacı üzerindedir.
Eğer başlangıçta yatırılan gider avansı yetersiz kalırsa, mahkeme davacı tarafa eksik miktarı tamamlaması için kesin süre verir. Bu süre içinde masraflar tamamlanmazsa dava usulden reddedilebilir. Ancak bu durum, masrafların tamamen davacının üzerinde kalacağı anlamına gelmez.
Dava Sonunda Mahkeme Masrafları Nasıl Paylaştırılır?
Ortaklığın giderilmesi davası neticelendiğinde, mahkeme o güne kadar yapılan tüm yargılama giderlerinin tüm ortaklar arasında payları oranında bölüştürülmesine karar verir. Taşınmazın aynen taksim (bölünerek paylaştırılması) veya satış yoluyla ortaklığın giderilmesi kararı fark etmeksizin masraf dağılım kuralı değişmez.
- Davacının dava açarken ödediği peşin harç ve gider avansı mahkeme tarafından hesaplanır.
- Toplam masraf tutarı, hissedarların tapudaki veya mirasçılık belgesindeki (veraset ilamı) pay oranlarına göre bölünür.
- Davacı ortak, diğer paydaşların hisselerine düşen masraf tutarlarını onlardan yasal olarak tahsil etme hakkı kazanır.
Eğer ortaklık satış suretiyle gideriliyorsa, mahkeme masrafları ve satış esnasında doğan icra/satış giderleri genellikle taşınmazın ihale bedelinden (satış tutarından) paylar oranında doğrudan kesilir. Geriye kalan net miktar ortaklara dağıtılır.
Avukatlık Vekalet Ücretini Kim Öder?
Ortaklığın giderilmesi davalarında iki tür avukatlık ücreti söz konusudur. Bunlardan birincisi ortakların kendi çalışacakları avukatla yaptıkları özel sözleşme ücretidir. İkincisi ise mahkeme tarafından hükmedilen yasal (nispi/maktu) vekalet ücretidir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, ortaklığın giderilmesi davalarında mahkeme tarafından hükmedilen yasal vekalet ücreti, tüm ortaklara payları oranında yükletilir. Davada kendisini avukatla temsil ettiren her ortak lehine vekalet ücretine hükmedilir ve bu ücret tüm paydaşlarca ortaklaşa karşılanır.
Her ortak, kendisini savunması ve hak kaybına uğramaması için anlaştığı avukatın özel ücretini kendisi ödemekle yükümlüdür. Mahkemenin hükmettiği yasal vekalet ücreti ise malın satış bedeli veya değeri üzerinden hesaplanarak paydaşlara payları nispetinde dağıtılır.
Olay: Gaziantep’te vefat eden muristen (miras bırakandan) geriye kalan ve üzerinde 4 mirasçının elbirliğiyle malik olduğu bir apartman dairesi bulunmaktadır. Mirasçılardan üçü dairenin satılmasını isterken, bir mirasçı satışı onaylamamakta ve paylaşıma yanaşmamaktadır. Bunun üzerine mirasçılardan biri, 10 yıllık tecrübe sahibi ofisimize başvurarak ortaklığın giderilmesi davası açılmasını talep etmiştir.
Süreç ve Sonuç: Davacı müvekkil adına Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açılmış, keşif ve bilirkişi ücreti dahil yaklaşık 15.000 TL tutarındaki yargılama gideri başlangıçta müvekkilimiz tarafından mahkeme veznesine yatırılmıştır. Yapılan yargılama sonucunda dairenin aynen bölünmesinin mümkün olmadığı anlaşılmış ve satış yoluyla ortaklığın giderilmesine karar verilmiştir. Mahkeme, müvekkilin başlangıçta ödediği 15.000 TL yargılama gideri ile davayı vekil olarak takip etmemiz sebebiyle doğan yasal vekalet ücretinin, 4 mirasçının eşit payı (%25’er) oranında paylaştırılmasına hükmetmiştir. Taşınmaz ihale ile satıldığında, yapılan tüm harcamalar satış bedelinden mahsup edilerek diğer 3 mirasçının payından kesilmiş ve davacı müvekkile iade edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Ortaklığın giderilmesi davasında davayı kaybeden taraf tüm masrafları öder mi?
Hayır. Ortaklığın giderilmesi davalarında klasik anlamda bir kazanan veya kaybeden taraf yoktur. Karar tüm ortakların yararına olduğu için dava masrafları ve yasal vekalet ücreti davacı dahil tüm ortaklara payları oranında paylaştırılır.
2. Parası olmayan ortak mahkeme masraflarını nasıl ödeyecek?
Dava açmak isteyen ancak maddi durumu yetersiz olan ortaklar, muhtarlıktan alacakları fakirlik belgesi ve gerekli evraklarla mahkemeye başvurarak adli yardım talep edebilirler. Adli yardım talebi kabul edilirse, masraflar devlet tarafından karşılanır ve dava bitiminde haksız çıkan veya payı olan taraflardan tahsil edilir.
3. Davaya hiç katılmayan veya itiraz etmeyen ortak da masraflardan sorumlu mudur?
Evet. Davaya cevap dilekçesi vermeyen, duruşmalara katılmayan veya taşınmazın satılmasına sessiz kalan ortaklar da paydaş olmaları sıfatıyla mahkeme masraflarından ve vekalet ücretinden payları oranında sorumludur. Katılmamak masraftan muafiyet sağlamaz.
4. Satış gerçekleştikten sonra masraflar elimize geçecek paradan mı kesilir?
Genellikle evet. Taşınmaz Sulh Hukuk Satış Memurluğu veya İcra Dairesi kanalıyla satıldığında, ihale bedeli vezneye yatar. Satış müdürü, öncelikle mahkeme masraflarını, satış giderlerini ve tellaliye harçlarını bu paradan keser. Kalan net para ortakların hisselerine göre banka hesaplarına yatırılır.
İletişim Bilgileri:
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 698 – 703)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Güncel Emsal Kararları
Bir yanıt yazın