Mirası Reddetme Süresi Geçtikten Sonra Başvurulabilecek Hukuki Yollar ve Çözümler
Mirasbırakanın vefatının ardından kalan borçların, mal varlığından daha fazla olması durumunda mirasçılar büyük bir maddi risk altına girer. Türk Medeni Kanunu uyarınca, mirasın reddi (reddi miras) talebinin mirasbırakanın ölümünü veya mirasçı olunduğunun öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine bildirilmesi gerekir. Bu yasal sürenin hak düşürücü nitelikte olması nedeniyle, sürenin kaçırılması durumunda mirasçıların borçlardan şahsen sorumlu olacağı algısı yaygındır. Ancak 10 yıllık tecrübe ve mesleki pratiklerimiz göstermektedir ki, bu süreyi kaçıran vatandaşlarımız için kanunun sunduğu alternatif hukuki çıkış yolları mevcuttur.
Mirasın reddi süresini kaçıran bir mirasçının önünde temelde iki farklı hukuki imkan bulunur. Bunlardan birincisi haklı sebeplerin varlığı halinde sürenin uzatılması talebi, ikincisi ise miras bırakanın borca batık olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesidir. Her iki durum da teknik ve sıkı usul kurallarına tabi olduğundan, sürecin doğru yönetilmesi hayati önem taşır.
1. Mirasın Hükmen Reddi (Mirasın Borca Batık Olması)
Eğer 3 aylık yasal süre kaçırılmışsa ve mirasbırakanın ölümü tarihindeki borçları, mal varlığından (aktifinden) açıkça daha fazla ise miras hukuken reddedilmiş sayılır. Bu duruma hukukta mirasın hükmen reddi (mirasın kendiliğinden reddedilmiş sayılması) adı verilir.
- Mirasın hükmen reddi için herhangi bir 3 aylık süre sınırı bulunmamaktadır.
- Mirasçılar, kendilerine karşı bir icra takibi başlatıldığında veya borç talebi geldiğinde her zaman bu durumu ileri sürebilirler.
- Borca batıklığın tespiti için Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açılması gerekmektedir.
- Davada mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla tüm mal varlığı, banka hesapları, taşınmazları ve borçları (kredi, vergi, şahıs borçları) mahkemece araştırılır.
Miras Dava Açılmaksızın Paylaşılabilir mi? yazımızı okumak için
Burada en kritik nokta, mirasçının ölümden sonra mirasçı sıfatıyla herhangi bir malı üzerine geçirip geçirmediğidir. Eğer mirasbırakanın aracını sattıysanız, bankadaki parasını çekip kullandıysanız veya tereke (miras kalan tüm mal varlığı ve borçlar) işlerine olağan koruma önlemleri dışında müdahale ettiyseniz, mirası zımnen (üstü kapalı olarak) kabul etmiş sayılırsınız. Mirası zımnen kabul eden kişiler, borca batıklık iddiasında bulunamazlar.
2. Haklı Sebeplerle Sürenin Uzatılması Talebi
Türk Medeni Kanunu’nun 615. maddesi, haklı sebeplerin varlığı halinde sulh hakimine başvurarak mirasın reddi süresinin uzatılabileceğini veya mirasçılara yeni bir süre tanınabileceğini düzenlemiştir.
- Ağır hastalık, kaza, yurt dışında bulunma veya mirasbırakanın ölümünden haberdar olamama gibi mücbir (elde olmayan) sebepler haklı gerekçe sayılabilir.
- Bu talep, sürenin bitiminden sonra da makul bir süre içinde Sulh Hukuk Mahkemesine dilekçe ile yapılmalıdır.
- Mahkeme gerekçeleri yerinde bulursa, mirasçıya mirası reddetmesi için ek bir süre tanır.
Türk Medeni Kanunu Madde 605/2: “Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır.”
Olay: Gaziantep’te yaşayan müvekkil T.C., babasının vefatının üzerinden 7 ay geçtikten sonra evine gelen bir icra ödeme emri ile sarsılmıştır. Babasının sağlığında yüksek miktarda ticari kredi borcu olduğunu ve bu borcun ölüm tarihi itibarıyla mal varlığının katbekat üstünde bulunduğunu öğrenmiştir. 3 aylık süre geçmiş olduğu için müvekkil büyük bir çaresizlik içinde ofisimize başvurmuştur.
Hukuki Süreç ve Sonuç: 10 yıllık tecrübe ve birikimimiz doğrultusunda, müvekkilin babasının terekede bıraktığı hiçbir malı kullanmadığını ve zımnen kabul anlamına gelecek bir eylemde bulunmadığını tespit ettik. Alacaklı bankaya ve diğer kurumlara karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde “Mirasın Hükmen Reddi ve Borca Batıklığın Tespiti” davası açtık. Yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde babanın ölüm anında ödemeden aciz içinde olduğu kanıtlandı. Mahkeme, mirasın hükmen reddedildiğinin tespitine karar verdi ve müvekkil T.C. babasının milyonlarca liralık borcundan tamamen kurtuldu.
Sıkça Sorulan Sorular
Süre geçtikten sonra reddi miras dilekçesi sulh hukuk mahkemesine verilebilir mi?
Hayır, yasal 3 aylık süre geçtikten sonra Sulh Hukuk Mahkemesine doğrudan verilen reddi miras dilekçeleri mahkeme tarafından süre yönünden reddedilir. Bu aşamadan sonra ancak Asliye Hukuk Mahkemesinde borca batıklık tespiti davası açılması gerekir.
Babasından kalan evi üstüne alan kişi süreyi kaçırdıysa borca batıklık davası açabilir mi?
Maalesef açamaz. Miras kalan bir gayrimenkulü üzerine tescil ettiren veya terekeden mal kaçıran/kullanan mirasçı mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır. Bu durumda borçlardan şahsen sorumlu olur.
Mirasbırakanın borçlarını hiç bilmiyordum, bu haklı bir süre uzatım sebebi midir?
Sadece borçların varlığını bilmemek kural olarak haklı sebep sayılmaz. Vatandaşların bu süreçte 3 ay içinde terekede defter tutulmasını isteme veya mirası reddetme hakkı vardır. Ancak borçların sizden kasıtlı olarak gizlenmesi veya ölümden haberdar olmamanız haklı sebep teşkil edebilir.
Mirasın hükmen reddi davası kime karşı açılır?
Mirasın hükmen reddi davası, mirasbırakanın alacaklıları kimler ise (bankalar, şahıslar, vergi dairesi vb.) doğrudan o alacaklılara karşı yöneltilerek açılmalıdır.
Mirasın Reddi İşleminin İptali yazımızı okumak için
İletişim Bilgileri:
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Adres: Gaziantep Avukatlık Ofisi
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- Türk Medeni Kanunu (Madde 605, 606, 615)
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Güncel Terekenin Borca Batıklığı İçtihatları
Bir yanıt yazın