Mirasın Mahkeme Süreci Olmadan Rızaen Paylaşım Yolları
Vefat eden bir yakının ardından başlayan miras süreçleri, aile içinde genellikle stresli ve yıpratıcı dönemler olarak bilinir. Birçok vatandaşımız, mirasın paylaştırılması için mutlaka mahkemeye başvurulması ve yıllar süren davalarla uğraşılması gerektiğine inanmaktadır. Ancak, miras dava açılmaksızın paylaşılabilir. Türk Medeni Kanunu, mirasçıların kendi aralarında anlaşarak terekeyi (miras bırakanın malvarlığını) serbestçe paylaşmalarına olanak tanımaktadır.
Hukuk sistemimiz, aile bağlarının zedelenmemesi ve yargı yükünün hafiflemesi amacıyla uzlaşmayı her zaman teşvik eder. Mirasçıların tamamının ortak bir irade göstermesi durumunda, mahkeme salonlarına gitmeden, masraflı ve uzun yargılama süreçlerine girmeden mirasın intikali ve paylaşımı mümkündür. Bu sürecin en temel aracı ise hukuka uygun olarak hazırlanmış bir miras taksim sözleşmesidir.
Miras Taksim Sözleşmesi Nedir?
Miras taksim sözleşmesi, yasal ve atanmış tüm mirasçıların bir araya gelerek, miras bırakanın malvarlığının kimlere ve hangi oranlarda dağıtılacağını belirledikleri hukuki bir belgedir. Bu sözleşme sayesinde, iştirak halinde mülkiyet (mirasçıların mallar üzerinde birlikte hak sahibi olması) durumu sona erer. Mallar, mirasçıların üzerinde anlaştığı şekilde bireysel mülkiyete geçer.
Mirasın rızaen paylaşımında en önemli husus, tüm mirasçıların sürece dahil olmasıdır. Eğer mirasçılardan sadece biri dahi bu sözleşmeye imza atmazsa veya paylaşım oranlarına itiraz ederse, sözleşme kurulamayacağı için yasal olarak davası açılması zorunlu hale gelir.
Miras Paylaşılmasında Erkeğe Daha Çok Hak Verilmesi ve Hukuki Gerçekler yazımızı okumak için
Türk Medeni Kanunu Madde 676: “Mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınmasıyla veya elden paylaştırmayla miras paylaşılmış olur. Paylaşma sözleşmesiyle mirasçılar, tereke mallarının tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetini miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürebilirler. Paylaşma sözleşmesinin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.”
Geçerlilik Şartları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Miras taksim sözleşmesinin yasal olarak geçerli olabilmesi için kanunun aradığı bazı şekil ve usul şartları bulunmaktadır. Bu şartlara uyulmaması, ileride sözleşmenin iptali davalarına yol açabilir. Meslekteki 10 yıllık tecrübe ve birikimime dayanarak, bu sözleşmelerin mutlaka bir hukuk profesyoneli eşliğinde hazırlanmasını tavsiye ediyorum.
Sözleşmenin geçerlilik şartları temel olarak şunlardır:
- Oybirliği: istisnasız tüm mirasçıların sözleşmede imzası bulunmalıdır.
- Yazılı Şekil Şartı: Kanun, sözleşmenin geçerliliğini kesin olarak yazılı şekilde yapılmasına bağlamıştır. Sözlü anlaşmaların hiçbir hukuki geçerliliği yoktur.
- Terekenin Belirlenmesi: Paylaşıma konu olan tüm taşınır ve taşınmaz malların, banka hesaplarının veya borçların sözleşmede açık ve net bir biçimde tanımlanması gerekir.
Miras Kalan Bankadaki Para Nasıl Çekilir? yazımızı okumak için
Dava Açmadan Paylaşım Süreci Nasıl İşler?
Mahkeme sürecine girmeden mirasın paylaşılması, doğru adımlar atıldığında oldukça hızlı sonuçlanan bir işlemdir. Süreç, miras bırakanın vefatının ardından resmi belgelerin temin edilmesiyle başlar. Aile üyelerinin kendi aralarında mutabakata varması, sürecin en kritik aşamasıdır.
Mirasın rızaen paylaşım süreci şu adımlarla ilerler:
- Sulh Hukuk Mahkemesi veya noterden mirasçılık belgesinin alınması.
- Miras bırakanın tüm malvarlığının ve olası borçlarının (terekenin) detaylıca tespit edilmesi.
- Mirasçıların hakları oranında veya kendi aralarında anlaştıkları farklı oranlarda paylaşım planını oluşturması.
- Uzman bir avukat tarafından miras taksim sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve tüm mirasçılarca imzalanması.
- İmzalanan sözleşme ile birlikte Tapu ve Kadastro Müdürlükleri, bankalar ve trafik tescil şubeleri gibi ilgili kurumlara başvurularak devir işlemlerinin gerçekleştirilmesi.
Anlaşmalı Miras Paylaşımı
Gaziantep’te yaşayan ve babalarının vefatı üzerine mirasçı konumuna gelen dört kardeş müvekkilim, aralarındaki mirasın paylaşımı için ofisimize başvurdu. Tereke kapsamında Nizip’te fıstık tarlaları, Şahinbey’de iki adet daire ve bir miktar nakit para bulunuyordu. Başlangıçta taraflar, malların nasıl bölüşüleceği konusunda kararsızlık yaşıyor ve içlerinden biri doğrudan dava açmayı düşünüyordu.
Ancak, açılacak bir davanın yıllar süreceğini, malların icra yoluyla ve gerçek değerinin çok altında satılabileceğini kendilerine detaylıca izah ettik. Yaptığımız arabuluculuk ve hukuki danışmanlık görüşmeleri sonucunda, kardeşler kendi aralarında bir değerleme yaparak anlaştılar. Hazırladığımız detaylı miras taksim sözleşmesi sayesinde, mahkeme masrafları ve bilirkişi ücretleri ödemeden, sadece birkaç hafta içinde tüm tapu devirlerini kapsamında sorunsuzca tamamladık. Bu süreç, ailenin hem maddi kaybını önledi hem de kardeşler arasındaki husumeti engelledi.
Mirasçılıktan Çıkarma: Haklarınız ve Seçenekleriniz yazımızı okumak için
Sıkça Sorulan Sorular
Miras taksim sözleşmesi noterde yapılmak zorunda mı?
Hayır, Türk Medeni Kanunu’na göre sözleşmenin sadece yazılı olması geçerlilik için yeterlidir. Mirasçılar kendi aralarında adi yazılı şekilde (kağıt üzerinde) bu sözleşmeyi yapabilirler. Ancak, imzaların inkar edilmemesi ve daha güçlü bir ispat aracı olması açısından noter onaylı yapılması hukuken daha güvenlidir.
Mirasçılardan biri anlaşmaya uymazsa ne olur?
Sözleşme usulüne uygun şekilde imzalandıktan sonra tarafları bağlar. Eğer bir mirasçı, sözleşmede kararlaştırılan tapu devrini yapmaktan kaçınırsa, diğer mirasçılar bu sözleşmeye dayanarak mahkemeden “tapu iptal ve tescil davası” açarak haklarını zorla alabilirler.
Dava açmadan miras paylaşımı ne kadar sürer?
Mirasçıların kendi aralarında anlaşması ve gerekli belgelerin toplanması halinde, sözleşmenin hazırlanması ve tapudaki devir işlemleri genellikle 1 ila 3 hafta gibi çok kısa bir sürede tamamlanabilmektedir. Dava süreçleri ise maalesef 2-3 yıl sürebilmektedir.
Miras taksim sözleşmesi iptal edilebilir mi?
Evet, eğer sözleşme kurulurken taraflardan biri iradesi sakatlanarak (hata, hile, korkutma) imza atmışsa veya mirasçılardan biri kasıtlı olarak devre dışı bırakılmışsa, yasal süreler içerisinde sözleşmenin iptali için mahkemeye başvurulabilir.
Miras hukuku süreçleri, geri dönüşü zor olan hukuki sonuçlar doğurabilir. Hak kaybı yaşamamak ve ailenizle aranızdaki bağları koruyarak hızlı çözümler üretmek için profesyonel hukuki destek almanız büyük önem taşır.
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423
İletişim: 0532 715 47 05
Web: globalavukat.com.tr
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 676 ve ilgili hükümler)
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ve ilgili Hukuk Genel Kurulu İçtihatları
Bir yanıt yazın