Cumartesi Günü Yıllık İzin Süresinden Düşülür mü? Yargıtay’ın Yeni İlke Kararı Işığında Analiz

Yıllık İzin Hesabında Cumartesi Bilmecesi: Hafta Tatili mi, İş Günü mü?

İş hukukunda yıllık ücretli izin hakkı, Anayasal bir hak olup işçinin dinlenme ve motivasyonunu sağlama amacı taşır. Ancak uygulamada, özellikle haftalık çalışma saatinin 5 güne yayıldığı iş yerlerinde “Cumartesi gününün yıllık izin hesabındaki statüsü” en çok uyuşmazlık yaşanan konuların başında gelmektedir. Bu makalemizde, 4857 Sayılı İş Kanunu ve Yargıtay’ın güncel ilke kararları doğrultusunda Cumartesi gününün yıllık izin hesabına etkisini detaylandıracağız.

Yıllık İzin Hesabında Genel Kural ve İş Kanunu Madde 56

4857 Sayılı İş Kanunu’nun 56. maddesinin 5. fıkrası oldukça açıktır: “Yıllık ücretli izin süreleri altındaki hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.” Bu düzenleme uyarınca, işçi yıllık izne ayrıldığında, bu süre içerisine rastlayan pazar günleri (veya hafta tatili hangi günse) ve resmi tatiller, işçinin izin hakkından eksiltilmez. Örneğin; 14 günlük bir izne ayrılan işçi, bu süre zarfında 2 pazar gününe denk geliyorsa, aslında iş yerinden 16 gün uzak kalmış olur ancak yıllık izin bakiyesinden sadece 14 gün düşülür.

Cumartesi Günü İş Günü müdür, Hafta Tatili mi?

Hukuk sistemimizde kural olarak Cumartesi günü bir “iş günüdür.” İş yerinde Cumartesi günü çalışma yapılmasa dahi, bu gün “akdi tatil” (sözleşme gereği tatil) olarak kabul edilir. Eğer bireysel iş sözleşmenizde veya bağlı olduğunuz Toplu İş Sözleşmesi’nde (TİS) özel bir hüküm yoksa, yıllık izne ayrıldığınızda Cumartesi günleri yıllık izin sürenizden düşülür.

Ancak bu durumun istisnaları, tarafların iradesiyle şekillenmektedir. İşte tam bu noktada Yargıtay daireleri arasındaki görüş ayrılığı ve sonrasında alınan “İlke Kararı” büyük önem arz etmektedir.

Yargıtay’ın Birleşme Sonrası Belirlediği Yeni Kriterler

Geçmişte Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri arasında Cumartesi gününün niteliğine dair farklı yaklaşımlar mevcuttu. Ancak dairelerin birleşmesiyle birlikte uygulama birliği sağlanmış ve şu ilkeler benimsenmiştir:

1. Açıkça Hafta Tatili Kararlaştırılmışsa: İş sözleşmesinde Cumartesi gününün açıkça “hafta tatili” olduğu belirtilmişse, tıpkı Pazar günü gibi bu gün de yıllık izin süresinden sayılmaz.
2. Sözleşmedeki Özel İstisna Hükmü: Eğer sözleşmede “Cumartesi günü hafta tatilidir” denilmesine rağmen, hemen devamında “ancak yıllık izin hesabında iş günü sayılır” gibi bir şerh düşülmüşse, bu durumda Cumartesi günü izin süresinden düşülmeye devam eder.
3. Yorum Yoluyla Hafta Tatili Sayılamaz: Sırf iş yerinde Cumartesi günü çalışılmıyor olması, o günün “hafta tatili” olduğu anlamına gelmez. Bunun mutlaka sözleşme ile hüküm altına alınmış olması gerekir.

Örnek Vakıa Analizi

Olay: İşçi (A), haftalık çalışma süresi 5 gün olan ve Cumartesi-Pazar günleri tatil yapılan bir fabrikada çalışmaktadır. İşçi (A), 14 günlük yıllık izne ayrılmak istemektedir.

Durum 1 (Sözleşmede Hüküm Yoksa): İşçinin sözleşmesinde Cumartesiye dair bir madde yoksa, (A) Pazartesi izne başlar. Takip eden iki Cumartesi izin süresinden düşülür (iş günü sayılır). Sadece Pazar günleri izin süresine eklenir. (A), toplamda 16 gün işe gitmez ama 14 günlük izin hakkını tüketmiş olur.

Durum 2 (Sözleşmede Cumartesi Hafta Tatili Denilmişse): Sözleşmede “Cumartesi ve Pazar günleri hafta tatilidir” yazıyorsa; (A) izne çıktığında her iki Cumartesi ve her iki Pazar günü izin süresinden sayılmaz. (A) toplamda 18 gün işe gitmez ve yine 14 günlük izin hakkını tüketmiş olur.

Durum 3 (Hibrit Düzenleme): Sözleşmede “Cumartesi hafta tatilidir ancak yıllık izin hesabında iş günü sayılır” yazıyorsa; bu durumda Durum 1’deki kurallar uygulanır. Yargıtay bu hibrit maddeyi geçerli kabul etmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S)

1. Cumartesi günü çalışmıyoruz, yine de yıllık iznimden düşer mi? Evet, sözleşmenizde Cumartesi günü “hafta tatili” olarak tanımlanmamışsa, o gün çalışmıyor olsanız bile iş günü sayılır ve izninizden düşer.
2. Sözleşmemde “Hafta tatili 2 gündür” yazıyor, bu durumda ne olur? Bu ifade Cumartesi gününün de hafta tatili olduğunu gösterir. Dolayısıyla Cumartesi yıllık izninizden düşülmemelidir.
3. Yıllık izin kullanırken araya bayram tatili girerse ne olur? Genel tatil ve bayram günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. İzniniz bu süre kadar uzar.
4. İşveren sözleşmedeki “Cumartesi hafta tatilidir” maddesini tek taraflı değiştirebilir mi? Hayır, bu iş koşullarında esaslı bir değişikliktir ve işçinin yazılı rızası gerekir.
5. Pazar günü yıllık izinden düşülür mü? Hayır, Pazar günü kanuni hafta tatili olduğu için hiçbir şekilde yıllık izinden düşülemez.
6. İstifa ederken içeride kalan izin ücretimi alırken Cumartesi hesaplanır mı? Hesaplama yapılırken yine sözleşmenizdeki hükümlere bakılır; eğer Cumartesi hafta tatili ise ücret hesabında buna göre dikkate alınır.
7. Yargıtay’ın bu yeni kararı eski davaları etkiler mi? Hukukta kural olarak yeni ilke kararları, derdest (devam eden) davalarda mahkemelerce yol gösterici olarak dikkate alınır.
8. Toplu İş Sözleşmesi (TİS) ile bu durum düzenlenebilir mi? Evet, TİS ile Cumartesi gününün izin hesabındaki statüsü işçi lehine belirlenebilir.
9. Yıllık izin sürem bitti ama Cumartesi gününe denk geldi, ne zaman işe başlamalıyım? İzninizin bittiği günü takip eden ilk iş günü işbaşı yapmalısınız.
10. İşveren Cumartesi gününü zorla izin süreme dahil ederse ne yapmalıyım? Eğer sözleşmenize aykırı bir uygulama varsa, iş sözleşmenizi haklı nedenle feshedebilir veya eksik kullandırılan sürelerin ücretini talep edebilirsiniz. Mutlaka bir hukukçudan destek almanız önerilir.

Bu makale bilgilendirme amaçlı olup, her somut olay kendi özel şartları içinde değerlendirilmelidir. Hak kaybına uğramamak için bir avukata danışmanızı tavsiye ederiz.

Bu konuyla ilgili bir uyuşmazlık yaşıyorsanız, sözleşmenizin incelenmesi ve haklarınızın korunması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.