Yeni bir iş teklifine güvenerek mevcut işinden ayrılan bir çalışanın, sonradan işe başlatılmaması halinde ciddi mağduriyetler yaşaması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Özellikle kurumsal firmalarla yapılan görüşmeler sonrasında iş sözleşmesinin kurulacağı yönünde oluşan güven, işçinin mevcut işini bırakmasına neden olabilmektedir. Ancak bu güvenin boşa çıkması halinde, işçinin uğradığı zararların nasıl telafi edileceği önemli bir hukuki sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
İşe Alım Vaadi Hukuki Sorumluluk Doğurur Mu?
Türk hukukunda, taraflar arasında henüz iş sözleşmesi kurulmamış olsa dahi, sözleşme görüşmeleri sırasında tarafların birbirine karşı dürüstlük kuralına uygun davranma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda, işverenin işçiyi işe alacağı yönünde güçlü bir kanaat oluşturması ve işçinin de buna güvenerek mevcut işinden ayrılması durumunda, artık “sözleşme öncesi sorumluluk” (culpa in contrahendo) gündeme gelir.
Yani ortada henüz kurulmuş bir iş sözleşmesi olmasa bile, işverenin kusurlu davranışı nedeniyle işçinin zarara uğraması halinde bu zararların tazmini mümkündür.
Yargıtay Kararı Ne Diyor?
Konuya ilişkin olarak Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin önemli bir kararında şu değerlendirmelere yer verilmiştir:
“Davacı ile davalı şirket arasında iş sözleşmesi imzalanmış, davalı tarafından gerekli izin işlemlerinin yapılacağı belirtilmiş ancak işveren bu süreci tamamlamayarak sözleşmenin kurulmasına engel olmuştur. Davacı işçi de bu sözleşmeye güvenerek mevcut işinden ayrılmıştır. Bu durumda davalının, davacıyı kusurlu şekilde yanılttığı ve güven ilişkisini ihlal ettiği açıktır.”
Yargıtay bu kararında açıkça, işçinin yeni işverenin davranışına güvenerek hareket ettiğini ve bu güvenin boşa çıkarılması nedeniyle zarar doğduğunu kabul etmiştir.
İşçi Hangi Haklarını Talep Edebilir?
Bu tür durumlarda en çok merak edilen konu, işçinin hangi alacakları talep edebileceğidir. Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:
- Taraflar arasında iş sözleşmesi kurulmadığı için işçilik alacakları (kıdem, ihbar, ücret vb.) talep edilemez.
- Ancak işçi, sözleşme öncesi uğradığı zararları talep edebilir.
Bu zararlar şunları kapsayabilir:
- Eski işinden ayrılması nedeniyle uğradığı gelir kaybı
- Yeni işe başlayamaması nedeniyle oluşan maddi zarar
- İş arama sürecinde katlanılan masraflar
- Taşınma, yol, hazırlık gibi yapılan giderler
Burada amaç, işçinin sözleşme yapılacağına güvenerek katlandığı zararların giderilmesidir.
Hangi Mahkeme Görevlidir?
Uygulamada en çok yapılan hatalardan biri de davanın yanlış mahkemede açılmasıdır. Yargıtay bu konuda da net bir ayrım yapmıştır:
Taraflar arasında henüz bir iş sözleşmesi kurulmadığı için uyuşmazlık iş hukuku kapsamında değil, genel hükümler kapsamında değerlendirilir.
Bu nedenle:
Görevli mahkeme İş Mahkemesi değil, Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
Yargıtay kararında da açıkça, iş mahkemesinde açılan davada görevsizlik kararı verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Hukuki Değerlendirme
Bu tür uyuşmazlıklarda temel mesele, işverenin işçide oluşturduğu güvenin korunup korunmayacağıdır. Hukuk sistemi, taraflar arasındaki güven ilişkisinin kötüye kullanılmasını engellemeyi amaçlar.
Eğer işveren;
- İşçiye işe alınacağı yönünde kesin veya güçlü bir izlenim vermişse
- İşçi bu güvenle mevcut işinden ayrılmışsa
- Ancak işveren kusurlu davranışıyla süreci tamamlamamışsa
bu durumda işverenin sorumluluğu doğacaktır.
SONUÇ
Yeni işverenin işe alım vaadine güvenerek mevcut işinden ayrılan işçi, sonradan işe başlatılmaması halinde tamamen korumasız değildir. Her ne kadar iş sözleşmesi kurulmadığı için klasik işçilik alacakları talep edilemese de, işçi uğradığı zararları “sözleşme öncesi sorumluluk” kapsamında talep edebilir.
Ancak bu davaların iş mahkemesinde değil, Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılması gerektiği unutulmamalıdır. Aksi halde dava usulden reddedilebilir ve hak kaybı yaşanabilir.
Yeni İşverenin İşe Almaması Durumunda Haklar Hakkında Merak Edilen 10 Soru
1. İş sözleşmesi imzalanmadan hak talep edilebilir mi?
Evet, sözleşme kurulmamış olsa bile güvenin boşa çıkarılması halinde tazminat talep edilebilir.
2. Kıdem tazminatı alınabilir mi?
Hayır, çünkü iş sözleşmesi fiilen başlamamıştır.
3. Hangi zararlar talep edilebilir?
Gelir kaybı, iş arama süreci giderleri ve yapılan masraflar talep edilebilir.
4. Manevi tazminat istenebilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre mümkün olabilir ancak her durumda kabul edilmez.
5. Davayı hangi mahkemede açmalıyım?
Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılmalıdır.
6. İşverenin kusuru nasıl ispat edilir?
Yazışmalar, sözleşme taslakları, tanık beyanları ve e-postalar delil olabilir.
7. Sözlü iş teklifi yeterli midir?
Tek başına yeterli olmayabilir ancak diğer delillerle desteklenirse değerlendirilebilir.
8. İşten ayrılmak zorunda mıydım?
Eğer işverenin beyanı güven oluşturacak düzeydeyse bu durum dikkate alınır.
9. Tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Uğranılan somut zararlar üzerinden hesaplama yapılır.
10. Zamanaşımı süresi var mı?
Evet, genel hükümler çerçevesinde belirlenen zamanaşımı sürelerine tabidir.
YARGITAY KARARI
Bir yanıt yazın