Halk arasında sıklıkla hatır gönül ilişkisi çerçevesinde kurulan borç ilişkileri, genellikle yazılı bir sözleşmeye bağlanmadan ve net bir iade tarihi belirlenmeden hayata geçirilmektedir. Hukuk dilinde tüketim ödüncü olarak adlandırılan bu borç verme işlemlerinde, paralar çoğunlukla mobil bankacılık üzerinden IBAN aracılığıyla karşı tarafa aktarılmaktadır. 10 yıllık mesleki tecrübemiz süresince edindiğimiz gözlemler, bu tür samimiyete dayalı finansal ilişkilerde ilerleyen dönemlerde ciddi uyuşmazlıklar yaşandığını ve ispat sorunlarının ortaya çıktığını göstermektedir. Borcun geri istenmesi aşamasında ise yasal prosedürlerin eksiksiz uygulanması, hak kaybı yaşanmaması adına büyük bir hukuki önem taşır.
Türk Borçlar Kanunu’nun 392. maddesi gereğince, vadesi belirlenmemiş tüketim ödüncü sözleşmelerinde borcun geri istenebilmesi için belirli bir ihbar sürecinin işletilmesi zorunludur. Kanun koyucu, ödünç alan kişinin borcu ödemesi veya finansal hazırlık yapabilmesi adına 6 haftalık bir süre öngörmüştür. Bu süreçte borçlar hukuku alanındaki güncel yasal düzenlemelerin yakından takip edilmesi gerekir. Alacaklı, öncelikle borcun iadesini talep etmeli, bu talepten itibaren 6 hafta beklemeli ve ancak bu süre dolduktan sonra yasal yollara başvurmalıdır.
- Vadesi kararlaştırılmamış borçlarda doğrudan dava veya icra takibi açılması, 6 haftalık süre kuralına uyulmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddedilmesine yol açabilir.
- İade talebinin karşı tarafa iletildiği tarih, yasal 6 haftalık süre için başlangıç miladı kabul edilmektedir.
- Sürecin hatasız yönetilmesi, masraf yapılmadan ve zaman kaybetmeden sonuca ulaşılması açısından kritik bir adımdır.
Vadesi belirtilmeyen tüketim ödüncü ilişkilerinde, doğrudan icra takibi veya dava açmak yerine öncelikle usulüne uygun bir talepte bulunulması ve yasal bekleme süresine riayet edilmesi zorunludur.
Peki, bu 6 haftalık süre mutlaka noter aracılığıyla mı başlatılmalıdır? Günümüzde geleneksel ihtarname masraflarından kaçınmak veya süreci hızlandırmak adına sıkça tercih edilen WhatsApp yazışmaları bu kapsamda yeterli sayılmakta mıdır? Yargıtay’ın güncel kararları, dijital iletişim araçlarının hukuki geçerliliğine dair önemli standartlar getirmektedir. WhatsApp üzerinden yapılan net borç talepleri ve ikrarlar, yasal sürenin başlatılması açısından yüksek mahkeme tarafından kabul görmektedir.
Müvekkilimiz, aralarındaki güven ilişkisine dayanarak bir tanıdığına banka kanalıyla IBAN üzerinden borç para göndermiştir. Borçlunun parayı uzun süre iade etmemesi ve telefon çağrılarına yanıt vermemesi üzerine hukuki danışmanlık hizmetlerimiz için büromuza başvurmuştur. Yapılan incelemede taraflar arasında yazılı bir senet bulunmadığı, ancak daha önce WhatsApp üzerinden yapılan mesajlaşmalarda müvekkilin borcun iadesini açıkça talep ettiği tespit edilmiştir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda, WhatsApp yazışma tarihini ilk ihtar tarihi olarak kabul ederek 6 haftalık yasal süre hesaplamasını yaptık ve sürenin dolmasının ardından hukuki süreci başlattık. Mahkeme, dijital yazışmaların ihbar niteliği taşıdığını onaylayarak müvekkilimizin alacağına kavuşmasını sağlamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli bir kararında bu husus şu şekilde vurgulanmıştır:
“Somut olayda; dosya kapsamındaki her iki tarafın da kabulündeki whatsapp yazışmaları incelendiğinde, davacının davalıya ödünç olarak peyder pey verdiği paraları ilk olarak 08.10.2021 tarihinde istediği, bu tarihten icra takip tarihi olan 28.09.2022 tarihine kadar 6098 sayılı Kanunun 392. maddesindeki 6 haftalık sürenin dolduğu ve davacı yönünden ödünç verildiği sabit olan paraları istem koşulunun oluştuğu anlaşılmakla… yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmeyip, bozmayı gerektirir.” (3. HD., E. 2025/548 K. 2025/3955 T. 10.9.2025)
Benzer bir Kanun Yararına Bozma kararında da, önceden WhatsApp üzerinden borcun istenmesi ve ardından ihtarname gönderilmesi durumunda ilk isteme tarihinin mesajın atıldığı gün baz alınacağı belirtilmiştir:
“… davacının gönderdiği paraların iadesini ilk kez whatsapp yazışmalarında 29.08.2019 tarihinde istediği, daha sonra ödeme yapılmayınca Ankara 30. Noterliğinin 16.09.2019 tarihli 9145 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile istediği, söz konusu ihtarnamenin davalıya 01.10.2019 tarihinde tebliğ edildiği …” (3. HD., E. 2024/248 K. 2024/1217 T. 25.3.2024)
Sıkça Sorulan Sorular
IBAN üzerinden açıklamasız gönderilen paralar borç olarak kabul edilir mi?
Banka dekontunda açıklama bulunmasa dahi, taraflar arasındaki WhatsApp yazışmaları, telefon görüşme içerikleri veya tanık beyanları gibi unsurlar paranın tüketim ödüncü (borç) kapsamında verildiğini ispatlamada delil başlangıcı olarak değerlendirilebilir.
WhatsApp yazışmaları noter ihtarnamesi yerine geçer mi?
Yargıtay kararlarına göre net bir borç ikrarı ve iade talebi içeren WhatsApp yazışmaları, 6 haftalık yasal süre açısından ilk talep tarihi (ihbar tarihi) olarak kabul edilmektedir; ancak her somut olayda hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.
Tüketim ödüncü sözleşmelerinde 6 haftalık süre neden zorunludur?
Türk Borçlar Kanunu gereğince, vadesi belirlenmemiş borçlarda borçlunun hazırlık yapabilmesi ve haksız yere icra masrafıyla karşılaşmaması için kanun koyucu alacaklıya bu ihbar süresini zorunlu kılmaktadır.
Sürecin hatasız yürütülmesi için ne yapılmalıdır?
Borç ilişkilerinde delillerin karartılmaması, yazışmaların hukuki süzgeçten geçirilmesi ve sürelerin doğru hesaplanması için bir hukuk bürosundan profesyonel danışmanlık alınması hak kayıplarını engeller.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar
- 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 392)
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararları (E. 2025/548, K. 2025/3955; E. 2024/248, K. 2024/1217)
- Güncel Yargı İçtihatları ve Hukuki Değerlendirmeler
Bir yanıt yazın