Evlat Edinme Sonrası Biyolojik Aileyle Miras Bağı Devam Eder mi?

Evlatlığın Çifte Mirasçılık Hakkı ve Türk Medeni Kanunu Çerçevesinde Miras Paylaşımı

Evlat edinme kurumu, hukuki açıdan evlat edinen ile evlatlık arasında soybağı kuran özel bir aile hukuku müessesesidir. Toplumda yaygın olarak bilinen en büyük yanlışlardan biri, evlat edinilen bir kişinin biyolojik (öz) ailesiyle olan hukuki bağlarının tamamen koptuğu ve öz ailesinden miras alamayacağı yönündeki kanaattir. Oysa Türk Medeni Kanunu sistematiğinde evlatlığın korunması esas alınmış ve kendisine kanun tarafından oldukça ayrıcalıklı bir konum tanınmıştır.

10 yıllık mesleki tecrübemiz boyunca, evlat edinme sonrasında miras hakkının kaybolduğu düşüncesiyle hareket eden ve bu nedenle ciddi hak kayıplarına uğrayan pek çok vatandaşımızla karşılaştık. Bu yazımızda, evlat edinilen kişilerin hem öz ailelerinden hem de evlat edinen ailelerinden olan miras haklarını hukuki boyutlarıyla ele alacağız.

Türk Medeni Kanunu m. 500 Çerçevesinde Evlatlığın Mirasçılığı

Miras hukukumuzda evlatlığın statüsü net kurallarla belirlenmiştir. Kanun koyucu, evlatlığın öz ailesiyle olan kan bağını ve bundan doğan miras hakkını koruma altına almıştır.

Türk Medeni Kanunu Madde 500: “Evlatlık ve onun altsoyu, evlat edinene öz çocukları gibi mirasçı olurlar. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlat edinen ve akrabaları, evlatlığa mirasçı olamazlar.”

Kanun metninden de açıkça anlaşılacağı üzere, evlatlık ilişkisi kurulduğunda evlatlığın miras hakkı bakımından iki temel ilke ortaya çıkmaktadır:

• Çifte Mirasçılık Hakkı: Evlatlık, hem kendisini evlat edinen kişiye öz çocuk gibi mirasçı olur hem de biyolojik anne ve babasının mirasçısı olmaya devam eder.
• Tek Yönlü Mirasçılık İlkesi: Mirasçılık hakkı evlat edinenden evlatlığa doğru işler. Evlat edinen kişi veya onun akrabaları, evlatlığa kanuni mirasçı olamazlar.

Bu kapsamda yapılan miras paylaşımı işlemlerinde evlatlığın her iki aile grubundaki yasal payı eksiksiz şekilde hesaplanır.

Evlatlığın Öz (Biyolojik) Ailesindeki Miras Hakları

Evlat edinilme süreci mahkeme kararı ile tamamlandığında, evlatlığın nüfus kaydı ve soyadı değişse dahi biyolojik ana ve babasıyla olan miras bağı kopmaz. Biyolojik anne veya babanın vefatı halinde, evlatlık tıpkı diğer öz kardeşleri gibi yasal mirasçı sıfatıyla terekeden pay alır.

Biyolojik ailenin evlatlığı mirastan mahrum bırakmak amacıyla yaptığı muvazaalı (danışıklı) devirler veya vasiyetname düzenlemeleri karşısında evlatlığın saklı payı korunmaktadır. Biyolojik ailenin diğer mirasçıları, evlatlığın başka bir aileye katıldığını ileri sürerek onu mirastan mahrum bırakamazlar.

Evlat Edinen Ailedeki Miras Hakları ve Saklı Pay

Evlatlık ve onun altsoyu (çocukları, torunları), evlat edinen kişiye tıpkı onun öz çocuğu gibi mirasçı olurlar. Evlat edinen kişinin öz çocukları varsa, evlatlık da bu çocuklarla eşit oranda miras payına sahip olur.

Türk Medeni Kanunu uyarınca, evlatlık birinci derece mirasçı grubunda yer aldığı için kanuni saklı pay korumasından yararlanır. Evlat edinen kişi, hayattayken yaptığı tasarruflarla veya vasiyetname ile evlatlığın saklı payını ihlal edemez. Böyle bir ihlal durumunda evlatlığın tenkis davası açma hakkı bulunmaktadır.

Evlat Edinme Kararı Sonradan İptal Edilebilir mi? Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması Hangi Durumlarda Mümkündür? yazımızı okumak için

Ancak unutulmamalıdır ki; evlat edinen kişinin anne, baba, kardeş veya diğer akrabaları vefat ettiğinde, evlatlık bu akrabalara doğrudan kanuni mirasçı olamaz. Mirasçılık ilişkisi yalnızca evlat edinen şahıs ile evlatlık (ve altsoyu) arasındadır.

Evlatlığın Vefatı Halinde Mirasın Durumu

Miras hukukundaki en kritik noktalardan biri de evlatlığın evlat edinenden önce veya sonra vefat etmesi durumudur. Evlatlık vefat ettiğinde geride bıraktığı mal varlığının kime kalacağı tek yönlü mirasçılık kuralına göre belirlenir.

Evlatlığın vefatı halinde:

• Evlatlığın eşi ve çocukları (altsoyu) varsa, miras birinci derecede bu kişilere kalır.
• Evlatlığın altsoyu yoksa, miras evlat edinene veya evlat edinenin ailesine geçmez. Miras, evlatlığın öz (biyolojik) ailesine ve kan bağı bulunan akrabalarına kalır.
• Evlat edinen kişiler, ancak evlatlığın kendileri lehine geçerli bir vasiyetname düzenlemiş olması halinde mirastan pay alabilirler.

Mirasın Reddi Durumunda Evlatlığın Konumu

Evlatlık, hem öz ailesinin hem de evlat edinen kişinin terekeleri için ayrı ayrı değerlendirme yapma hakkına sahiptir. Ailelerden birinin borca batık olması durumunda, evlatlık ölüm tarihinden itibaren 3 ay içerisinde mirasın reddi (reddi miras) davası açabilir.

Örneğin, öz babasının borçları nedeniyle mirasını reddeden bir evlatlık, kendisini evlat edinen kişinin mirasını kabul edebilir. Bu iki hukuki süreç tamamen birbirinden bağımsız olarak yürütülür.

10 yıllık hukuki tecrübemiz kapsamında ofisimize başvuran müvekkil A.B., henüz bebekken mahkeme kararıyla evlat edinilmiş ve öz ailesiyle tüm teması kesilmiştir. Yıllar sonra öz babasının vefat ettiğini öğrenen müvekkil, öz babasının diğer evliliklerinden olan çocuklarının kendisini mirasçı olarak göstermeyerek veraset ilamı (mirasçılık belgesi) aldıklarını tespit etmiştir.

Diğer mirasçılar, A.B.’nin evlatlık verilmesi nedeniyle öz ailesiyle bağının koptuğunu ve mirasta hakkı olmadığını iddia etmişlerdir. Tarafımızca açılan veraset ilamı davası neticesinde, TMK m. 500 hükmü mahkemeye sunulmuştur. Mahkeme, evlatlığın öz ailesindeki mirasçılığının devam ettiğine hükmederek mevcut veraset ilamını iptal etmiş ve müvekkilimiz A.B.’yi öz babasının taşınmazları ve banka hesapları üzerinde yasal mirasçı olarak tescil ettirmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

İletişim Bilgileri:
Avukat Aziz Cihan Kaçıran
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05

Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

1. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 500, 506, 510)
2. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Esas ve Karar İlamları
3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları