Miras Taksim Sözleşmesi ve Rızaen Paylaşım Süreçleri
Vefat eden bir yakının ardından başlayan hukuki süreçler, aile içinde hassas dengelerin gözetilmesini gerektiren, duygusal açıdan zorlu dönemlerdir. Mirasbırakanın vefatı ile birlikte tüm mirasçılar, tereke (miras bırakılan malvarlığı) üzerinde otomatik olarak ortak mülkiyet hakkına sahip olurlar. Bu ortaklığın sonlandırılması genellikle uzun ve yıpratıcı mahkeme süreçleri ile bağdaştırılsa da, kanunlarımız mirasçılara çok daha barışçıl ve hızlı bir yöntem sunmaktadır.
Mirasın dava açılmadan, mirasçıların kendi aralarında anlaşarak paylaşılması sürecine hukukta “rızaen taksim” adı verilmektedir. 10 yıllık avukatlık tecrübemiz boyunca, aile içi bağların zedelenmemesi ve malvarlığının değer kaybetmemesi adına müvekkillerimize her zaman öncelikli olarak bu barışçıl yöntemi tavsiye etmekteyiz. Mahkeme salonlarında yıllarca süren ve ciddi masraflara yol açan süreçler yerine, doğru bir hukuki yönlendirme ile mirasın kısa sürede paylaştırılması mümkündür.
Miras Taksim Sözleşmesi Nedir ve Neden Önemlidir?
Mirasın mahkeme kararı olmaksızın paylaştırılabilmesi için temel araç “Miras Taksim Sözleşmesi”dir. Bu sözleşme, tüm yasal ve atanmış mirasçıların bir araya gelerek, terekede bulunan taşınır ve taşınmaz malların kimlere, hangi oranlarda veya hangi spesifik varlıklar olarak dağıtılacağını belirledikleri hukuki bir belgedir.
Mirasçı Belgesi Nasıl Alınır? yazımızı okumak için
Bu yöntemin en büyük avantajı, inisiyatifin tamamen mirasçılarda olmasıdır. Mahkeme yoluyla yapılan paylaşımlarda (izale-i şüyu) malların icra kanalıyla satılıp paranın paylaştırılması riski varken, sözleşme yoluyla mallar fiziki olarak veya kullanım hakkı şeklinde tarafların tam isteklerine göre bölüştürülebilir. Böylece malvarlığının yabancılara geçmesi engellenmiş olur.
Anlaşmalı Paylaşımın Geçerlilik Şartları
Mirasın dava açılmadan geçerli bir şekilde paylaşılabilmesi için Türk Medeni Kanunu bazı kesin kurallar öngörmüştür. Bu kurallara uyulmaması, ileride sözleşmenin iptali riskini doğurabilir.
- Tüm Mirasçıların Katılımı: Sözleşmenin geçerli olabilmesi için tüm mirasçıların onayı şarttır. Tek bir mirasçının bile imza atmaması veya sürece dahil edilmemesi, sözleşmeyi geçersiz kılar.
- Yazılı Şekil Şartı: Kanun koyucu, miras paylaşım sözleşmelerinin mutlaka yazılı şekilde yapılmasını emretmiştir. Sözlü anlaşmaların hukuki bir geçerliliği yoktur.
- İrade Sakatlığı Olmamalıdır: Tarafların sözleşmeyi imzalarken herhangi bir baskı, korkutma veya aldatma altında olmaması gerekir.
- Terekenin Belirlenebilir Olması: Sözleşmeye konu edilen malvarlıklarının, vefat edene ait olduğunun ve paylaşım anında terekede bulunduğunun net olarak tespit edilmiş olması zorunludur.
Türk Medeni Kanunu Madde 676: “Mirasçılar arasında payların oluşturulması ve fiilen alınması veya paylaşma sözleşmesinin yapılmasıyla paylaşma gerçekleşir. Paylaşma sözleşmesi yazılı yapılmadıkça geçerli olmaz.”
Adım Adım Dava Dışı Paylaşım Prosedürü
Mirasın dava dışı yollarla paylaşılması, belirli bir hukuki sırayı takip etmeyi gerektirir. Sürecin herhangi bir aşamasında yapılacak usul hataları, tapu müdürlüklerinde veya bankalarda işlemlerin tıkanmasına yol açabilir.
- Mirasçılık Belgesinin (Veraset İlamı) Alınması: Sürecin ilk adımı, kimlerin mirasçı olduğunu resmi olarak gösteren belgenin noterden veya Sulh Hukuk Mahkemesinden alınmasıdır.
- Veraset ve İntikal Vergisinin Ödenmesi: Malların paylaşılabilmesi için öncelikle vergi dairesine beyanname verilmesi ve tahakkuk eden vergilerin ödenmesi veya muafiyet yazısının alınması gereklidir.
- İştirak Halinde Mülkiyetin Kurulması (İntikal): Tapu ve diğer sicillerde, ölen kişinin isminin silinerek tüm mirasçıların isimlerinin ortak olarak kaydedilmesi işlemidir.
- Miras Taksim Sözleşmesinin İmzalanması: Tüm hazırlıklar tamamlandıktan sonra, malların nihai dağılımını gösteren detaylı sözleşme tüm mirasçılar tarafından imzalanır.
- Sicillere Tescil: İmzalanan yazılı sözleşme ile birlikte ilgili kurumlara (Tapu Müdürlüğü, Trafik Tescil vb.) başvurularak, malların sözleşmede anlaşılan kişilerin üzerine kesin devri gerçekleştirilir.
Anlaşmazlıktan Barışçıl Çözüme
Meslek hayatımda karşılaştığım ve dava açılmadan çözüme kavuşturduğumuz süreçlerden biri, dört kardeş arasında yaşanan bir miras uyuşmazlığıydı. Vefat eden babalarından bir adet daire, bir adet ticari taksi plakası ve bir miktar nakit para kalmıştı. Kardeşlerden ikisi dairenin satılmasını, diğerleri ise kiraya verilmesini talep ediyordu. Taraflar anlaşamadıkları için ortaklığın giderilmesi davası açmayı düşünüyorlardı.
Ortaklığın Giderilmesi Davasını Tek Bir Mirasçı Açabilir mi? yazımızı okumak için
Kendileriyle yaptığımız arabuluculuk tarzı toplantılarda, dava açılması halinde ticari plakanın ve evin icra dairesince yarı fiyatına satılabileceğini, sürecin en az 2-3 yıl süreceğini ve ciddi harç masrafları çıkacağını net bir dille aktardık. Yaptığımız profesyonel değerleme neticesinde, ticari plakanın kullanım hakkının ve gelirinin iki kardeşe, evin mülkiyetinin diğer kardeşe, nakit paranın ise eğitim gören en küçük kardeşe bırakılması üzerine bir “Miras Taksim Sözleşmesi” hazırladık. Kardeşler bu mantıklı çözümü kabul etti ve tüm devir işlemleri sadece 10 gün içinde tamamlanarak aile bağları zedelenmeden süreç sonlandırıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras taksim sözleşmesini noterde yapmak zorunlu mudur?
Hayır, kanunen zorunlu değildir. Sözleşmenin tüm mirasçılar arasında yazılı olarak (adi yazılı şekil) yapılması ve herkesçe imzalanması geçerlilik için yeterlidir. Ancak, ileride imza itirazı gibi sorunlar yaşamamak adına sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması hukuki güvenliği artırır.
Mirasçılardan biri yurtdışındaysa süreç nasıl işler?
Yurtdışında bulunan mirasçı, bulunduğu ülkedeki Türk Konsolosluğu aracılığıyla Türkiye’deki bir avukata veya güvendiği bir kişiye bu sözleşmeyi imzalama ve tapuda işlem yapma konusunda özel yetkili vekaletname çıkararak sürece dahil olabilir.
Sözleşmeyi imzaladıktan sonra caymak mümkün müdür?
Tüm tarafların özgür iradesiyle imzalanan geçerli bir miras taksim sözleşmesinden tek taraflı olarak dönmek mümkün değildir. Ancak, sözleşme kurulurken iradeyi sakatlayan ağır bir hata, hile veya korkutma (tehdit) varsa, yasal süreler içinde sözleşmenin iptali için dava açılabilir.
Anlaşamazsak ne olur?
Tüm mirasçılar bir sözleşme üzerinde uzlaşamazsa, rızaen paylaşım gerçekleşemez. Bu durumda herhangi bir mirasçı, mahkemeye başvurarak ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açmak zorundadır. Bu dava sonucunda mallar ya aynen taksim edilir ya da satılarak bedeli paylaştırılır.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 676 ve devamı)
- Yargıtay 14. Hukuk Dairesi Emsal İçtihatları
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü İntikal ve Taksim Yönergeleri
Bir yanıt yazın