İstinaf ve Temyiz Harcında Kesin Sürenin Kaçırılması ve Hak Kayıpları

Hukuki Çerçeve: Muhtıra, Kesin Süre ve Başvurunun Reddi

Mahkeme kararlarına karşı bir üst mahkemeye (İstinaf veya Yargıtay) başvururken, kanunun öngördüğü harç ve gider avansının yatırılması zorunludur. Eğer bu harçlar eksik yatırılmışsa, yerel mahkeme başvurucuya bir “muhtıra” (yazılı bildirim) göndererek eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir.

Bu bir haftalık süre içinde eksiklik giderilmezse, mahkeme başvurunun yapılmamış sayılmasına (veya istinaf/temyiz talebinin reddine) karar verir. Bu aşamadan sonra gecikmiş ödeme yapmak veya süreyi telafi etmek, istisnai durumlar (mücbir sebep vb.) haricinde mümkün değildir.

Vaka Analizi: “Unutulan” Temyiz Karar Harcı

Olay: Bir tazminat davasını kaybeden (A) Şirketi, kararı temyiz etmek ister. Temyiz başvuru harcını yatırır ancak nispi temyiz karar harcını (hükmedilen miktarın belirli bir oranı) yatırmayı unutur. Mahkeme, şirkete eksik harcı tamamlaması için bir muhtıra tebliğ eder. Şirket avukatı, yoğunluk nedeniyle muhtırayı tebliğ aldıktan 9 gün sonra ödemeyi yapar.

Hukuki Değerlendirme:

1. Sürenin Niteliği: HMK 344. (istinaf için) ve 366. (temyiz için) maddeleri uyarınca verilen 1 haftalık süre kesindir.
2. Gecikmenin Sonucu: Ödeme 9. günde yapılmış olsa dahi, 7 günlük yasal süre dolduğu için mahkeme “temyiz isteminden vazgeçilmiş sayılmasına” karar verir.
3. Sonuç: Yargıtay, süresinden sonra yapılan ödemeyi geçersiz sayarak yerel mahkemenin red kararını onar. (A) Şirketi, sadece bir formallik gibi görünen harç tamamlama işlemini 2 gün geciktirdiği için davanın esası incelenmeden dosya kapanır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Mahkemenin gönderdiği muhtırada “kesin süre” olduğu belirtilmezse ne olur? Yargıtay içtihatlarına göre, muhtırada eksik olan harç miktarının net olarak gösterilmesi, ödemenin nereye yapılacağının belirtilmesi ve süresi içinde yapılmamasının sonucunun (başvurunun reddedileceği) açıkça ihtar edilmesi şarttır. Bu unsurlardan biri eksikse kesin süre geçersiz sayılabilir.

2. Harcı yatırdım ama makbuzu dosyaya sunmayı unuttum, başvurum reddedilir mi? Önemli olan harcın belirlenen kesin süre içinde vezneye yatırılmış olmasıdır. Makbuzun dosyaya geç sunulması, harç süresinde yatırıldığı müddetçe başvurunun reddini gerektirmez; ancak ispat açısından makbuzun ivedilikle sunulması önerilir.

3. Adli yardım talebim varsa harç ödemeli miyim? Eğer mahkemeden “adli yardım” talebinde bulunduysanız ve bu talebiniz kabul edildiyse, harçlardan geçici olarak muaf tutulursunuz. Ancak adli yardım talebi reddedilirse, mahkeme size harcı yatırmanız için yine kesin süre verecektir.

4. İstinaf harcı çok yüksekse taksitle ödenebilir mi? Hayır, yargılama harçları kamu düzenine ilişkindir ve kanunda belirtilen süreler içinde peşin olarak yatırılması gerekir. Taksitlendirme imkanı bulunmamaktadır.