SİGORTA BAŞLANGICI İÇİN SADECE “İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİ” YETERLİ DEĞİLDİR

Yargıtay’dan Fiili Çalışma ve İspat Şartına Dair Önemli Karar

Sosyal güvenlik hukukumuzda sigortalılığın yasal olarak oluşabilmesi için sadece kağıt üzerinde bir bildirim yapılması yeterli görülmemekte, “eylemli (fiili) çalışma” prensibi esas alınmaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, güncel kararlarında sadece işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasını, o tarihte sigortalılığın başladığını kanıtlamak için tek başına yeterli bulmamaktadır. Mahkeme, kişinin ilgili dönemde gerçekten o işyerinde çalışıp çalışmadığının; dönem bordroları, komşu işyeri tanıkları ve resmi kayıtlarla (belediye, zabıta, muhtarlık araştırması vb.) şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle prim ödemesi ve bordro kaydı bulunmayan eski tarihli bildirimlerde, “resen araştırma” ilkesi gereği yargı makamlarının çok sıkı bir inceleme yapması zorunlu kılınmıştır.

Vaka Analizi

• Olay: Bir sigortalı, geçmiş yıllarda adına verilmiş olan bir işe giriş bildirgesini dayanak göstererek sigorta başlangıcının o tarih olarak tespit edilmesini ve emeklilik haklarından yararlanmayı talep etmiştir.
• Sorun: İlgili döneme ait SGK kayıtlarında işe giriş bildirgesi mevcut olsa da, şahıs adına ödenmiş bir prim bulunmamakta ve o dönemin dönem bordrolarında ismi geçmemektedir. Yerel mahkeme, bildirgenin varlığını haklılık için yeterli görerek davayı kabul etmiştir.
• Yargıtay Kararı: Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozmuştur. Kararda; “Sigortalılık başlangıcı için sadece bildirge verilmesi yetmez, fiili çalışma olgusunun somut delillerle kanıtlanması gerekir,” tespiti yapılmıştır. Mahkemeye; komşu işyerlerini araştırması, o dönemin bordrolu çalışanlarını tanık olarak dinlemesi ve kolluk marifetiyle çevre araştırması yapması talimatı verilmiştir. Eğer bu araştırmalar sonucunda fiili çalışma kanıtlanamazsa, sadece bildirgeye dayanarak sigorta başlangıcı kabul edilemeyecektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Eski bir işe giriş bildirmem var ama primim görünmüyor, emekli olabilir miyim? Sadece bildirgeye dayanarak emekli olamazsınız. Eğer priminiz yatırılmamışsa, mahkeme yoluyla o tarihte gerçekten o işyerinde çalıştığınızı (fiili çalışma) ispatlamanız gerekir.

2. Fiili çalışmayı mahkemede nasıl ispatlayabilirim? Aynı dönemde o işyerinde veya komşu işyerlerinde çalıştığı SGK kayıtlarıyla sabit olan “bordrolu tanıklar”, işyeri kayıtları ve o dönemdeki resmi kurum yazışmaları en güçlü delillerdir.

3. İşveren bildirgeyi vermiş ama hiç prim yatırmamışsa ne yapmalıyım? Hizmet tespiti davası açmanız gerekir. İşe giriş bildirgesi verilmiş olması, normalde uygulanan 5 yıllık hak düşürücü süreyi genellikle devre dışı bırakır; ancak çalışmanın gerçek olduğunu ispat yükü size düşer.

4. Komşu işyeri tanığı neden bu kadar önemli görülüyor? Yargıtay, akraba veya yakın arkadaş tanıklığı yerine, o tarihte yan dükkanda veya karşı dükkanda çalıştığı resmi kayıtlarla ispatlanmış tarafsız kişilerin beyanlarını “denetlenebilir ve tarafsız” kabul etmektedir.

5. Bu karar sahte sigortalılığı nasıl etkiler? Bu karar, fiilen çalışılmadığı halde sadece emekli olabilmek için yapılan “hatır sigortalılığı” veya sahte bildirimlerin önüne geçmektedir. Sıkı araştırma kriterleri sayesinde, gerçekte çalışmayan kişilerin bildirimleri yargı aşamasında iptal edilmektedir.