Fesih Bildiriminin Geçerliliği: Belgedeki Yazı Tipi Değişikliği Feshi Neden Geçersiz Kılar?
İş sözleşmesinin feshi, kural olarak belirli bir şekle tabidir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesi açıkça; “İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır” der. Ancak uygulamada bazen, işçiye imzalatılan belgelerin sonradan “tahrif edildiği” veya “içeriğinin genişletildiği” görülmektedir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin incelediği bir uyuşmazlıkta, belgedeki yazı karakterlerinin (fontların) uyuşmaması, feshin geçersizliği için tek başına “güçlü bir delil” kabul edilmiştir.
Yazılılık Şartı Sadece Bir Kağıt Parçası Değildir
İş hukukunda yazılılık şartı, işçinin hangi gerekçeyle ve hangi tarihte işten çıkarıldığını net bir şekilde bilmesini sağlar. Eğer bir belgede işçinin bilgileri farklı, fesih beyanı farklı, imza üzerindeki isim alanı farklı yazı karakterleri (örneğin bir kısmı “Times New Roman”, bir kısmı “Arial”) ile yazılmışsa, bu durum belgenin “parça parça” hazırlandığına dair ciddi bir şüphe uyandırır.
Yargıtay’ın Bakış Açısı: Grafoloji ve Hayatın Olağan Akışı
Yargıtay, bilirkişi raporunda her ne kadar “silinti veya kazıntı” bulunmasa da, yazı karakterleri arasındaki uyumsuzluğu şu şekilde yorumlamaktadır: “İşveren, belgenin neden farklı karakterlerle yazıldığını makul bir sebeple açıklayamıyorsa, bu belge işçiye imzalatılırken mevcut olmayan ifadelerin sonradan eklendiğine dair karine teşkil eder.” Bu durumda belge, usulüne uygun bir “fesih bildirimi” vasfını yitirir.
Vakıa Örneği (Somut Olay Analizi)
Olay: İşçi (B), 29.08.2014 tarihinde bir belgeye imza atar. İşçi, kendisine sadece “hakkında tutanak tutulduğuna dair” bir bildirim yapıldığını sanmaktadır. Daha sonra işe iade davası açtığında işveren, “Dava bir aylık hak düşürücü sürede açılmadı, işte imzalı fesih bildirimi burada!” diyerek savunma yapar. Yapılan incelemede, belgenin üst kısmındaki kimlik bilgileri ile en alttaki imza karakterlerinin aynı olduğu, ancak orta kısımdaki “İş akdiniz feshedilmiştir” ibaresinin farklı bir yazı tipiyle eklendiği görülür.
Hukuki Değerlendirme: Mahkeme önce “tahrifat yok” diyerek davayı reddetmişse de Yargıtay bu kararı bozmuştur. Yargıtay’a göre; yazı tipi farklılığı belgenin sonradan doldurulduğuna dair “çok güçlü bir delildir.” Bu durumda işverenin yaptığı fesih bildiriminin “yazılılık şartını” taşımadığı kabul edilerek işçinin işe iadesine karar verilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
- Soru: İşten çıkarılırken önüme konulan her kağıdı imzalamalı mıyım? Cevap: Hayır, içeriğini tam okumadığınız veya boşluklar içeren hiçbir belgeyi imzalamayın. Şüpheniz varsa “İçeriğini kabul etmiyorum, sadece nüshasını teslim aldım” şerhi düşerek imzalayın.
- Soru: Fesih bildiriminin bilgisayarla yazılması şart mı? Cevap: Hayır, elle de yazılabilir; ancak belgenin bütünlüğü ve dil birliği esastır.
- Soru: Belgede farklı yazı tiplerinin olması tek başına davayı kazandırır mı? Cevap: Tek başına değil ama Yargıtay’ın belirttiği üzere “sonradan ekleme yapıldığına dair çok güçlü bir delil” kabul edilir ve işverenden açıklama beklenir.
- Soru: İşveren tazminatımı ödediği halde “şekil şartı” nedeniyle dava açabilir miyim? Cevap: Evet, tazminat ödenmiş olsa dahi fesih yazılı yapılmamışsa veya usulsüzse işe iade davası açılabilir.
- Soru: Grafoloji (sahtecilik) raporu nedir? Cevap: Belge üzerindeki imzaların, yazıların ve eklemelerin kime ait olduğunu veya hangi yöntemle (makine/el) yapıldığını inceleyen uzman raporudur.
- Soru: “Hak düşürücü süre” bu durumda nasıl hesaplanır? Cevap: Geçersiz bir belgeye dayanılarak sürenin geçtiği iddia edilemez. Fesih bildiriminin işçiye usulüne uygun ulaştığı tarih esas alınır.
- Soru: Boş kağıda imza attım, işveren üzerine fesih metni yazmış. Ne yapabilirim? Cevap: Bu durum “açığa atılan imzanın kötüye kullanılmasıdır”. Yazı karakteri ve mürekkep incelemesi ile bu durumun tespiti için uzman bilirkişi yardımı alınmalıdır.
- Soru: Fesih belgesinde “sendikal neden” yazmıyor ama ben öyle olduğunu düşünüyorum? Cevap: İşçi, feshin sendikal nedenle yapıldığını ispatlamakla yükümlüdür. Ancak şekil şartı eksikse, sendikal tazminat reddedilse bile işe iade kararı verilebilir.
- Soru: Şekil şartına uyulmaması işvereni nasıl etkiler? Cevap: İşveren haklı olsa bile, sadece şekle uymadığı için işe iade tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ödemek zorunda kalabilir.
- Soru: İşe iade davasında arabuluculuk zorunlu mu? Cevap: Evet, fesih tarihinden itibaren “bir ay” içinde önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Avukat Notu: “Hukukta şekil, esasın koruyucusudur.” Bir belgedeki yazı tipinin değişmesi basit bir dizgi hatası değil, bazen bir hak gaspının ipucudur. İşverenlerin profesyonel bir İK yönetimi sergilemesi, işçilerin ise imzaladıkları belgelere dikkat etmesi elzemdir.
Bir yanıt yazın