Miras Kalan Tarla Paylaşım Yolları ve Ortaklığın Giderilmesi Süreçleri
Miras bırakan kişiden geriye kalan tarla, bahçe veya arsa gibi taşınmaz malların paylaşımı, mirasçılar arasında sıklıkla anlaşmazlıkların yaşandığı konuların başında gelir. Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde, mirasçılar tarlanın mülkiyetine elbirliğiyle mülkiyet (iştirak halindeki mülkiyet) şeklinde sahip olurlar. Bu durum, her mirasçının tarlanın tamamı üzerinde hak sahibi olduğu ancak payının somut olarak ayrılmadığı anlamına gelir. Tarlanın verimli şekilde kullanılabilmesi veya nakde çevrilebilmesi için paylı mülkiyete (müşterek mülkiyet) geçilmesi ya da mülkiyetin tamamen devredilmesi gerekir.
Miras kalan tarlanın paylaşımı için öncelikle tüm mirasçıların bir araya gelerek rızai (anlaşmalı) bir yol bulması mümkündür. Mirasçılar aralarında anlaşarak tapu sicil müdürlüğünde resmi bir taksim sözleşmesi (paylaşım sözleşmesi) imzalayabilirler. Ancak kardeşlerden birinin veya birkaçının satışa ya da paylaşmaya onay vermemesi, süreç tıkanma noktasına getirebilir. Böyle bir durumda hukuki yollara başvurmak kaçınılmaz hale gelir. 10 yıllık mesleki tecrübemiz ışığında, bu tür uyuşmazlıklarda en sık karşılaşılan çözüm ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davasıdır.
Kardeşlerden biri satışa onay vermediğinde veya taşınmazın aynen taksimi (bölünmesi) mümkün olmadığında sulh mahkemesine başvurularak dava açılır. Tarım arazilerinin bölünmesi, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu gereği belirli büyüklük kriterlerine tabidir. Eğer tarla kanuni asgari tarım arazisi büyüklüğünün altındaysa, tarlanın ifrazı (bölünmesi) yasal olarak mümkün değildir. Bu durumda mahkeme, tarlanın açık artırma usulüyle satılarak elde edilen bedelin mirasçılar arasında paylaştırılmasına karar verir.
Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce tarafların arabuluculuk müessesesini değerlendirmesi zaman ve maliyet açısından avantaj sağlayabilir. Mahkeme sürecinde her mirasçı satış memurluğu kanunuyla yapılacak ihaleye katılabilir ve tarlayı satın alabilir. Sürecin hukuki usullere uygun yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesi adına büyük önem taşır.
Hisseli Tarla Uyuşmazlığının Çözümü
10 yıllık hukuki pratiğimizde karşılaştığımız bir olayda, beş kardeşten dördünün satmak istediği ancak bir kardeşin onay vermediği Gaziantep kırsalındaki tarla için ortaklığın giderilmesi davası açılmıştır. Mirasçılardan biri tarımda kullanılmaya devam edilmesini savunurken, diğerleri hisselerini nakde çevirmek istemiştir. Mahkeme tarafından yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinde, tarlanın yüzölçümünün yasal bölünme sınırının altında kaldığı tespit edilmiştir.
Bilirkişi raporu doğrultusunda mahkeme, tarlanın aynen taksiminin mümkün olmadığını belirterek satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar vermiştir. Satış aşamasında diğer kardeşlerin de katıldığı ihale sonucunda taşınmaz rayiç değerine yakın bir bedelle satılmış ve elde edilen tutar mirasçılık belgesindeki (veraset ilamı) payları oranında banka hesaplarına aktarılmıştır. Bu süreç, anlaşmazlık durumunda yasal yolların nasıl işletileceğini net bir şekilde göstermektedir.
Miras Kalan Araç Nasıl Devredilir veya Satılır? Tüm Mirasçıların Onayı Gerekir mi? yazımızı okumak için
Miras paylaşımlarında tarafların uzlaşamaması durumunda açılacak ortaklığın giderilmesi davası, tüm paydaşlar için bağlayıcı nitelikte hukuki sonuçlar doğurur. Satış memurluğu eliyle yapılan açık artırmalarda mülkiyet hakkının korunması için sürelerin ve usul kurallarının titizlikle takip edilmesi şarttır.
Sıkça Sorulan Sorular
Miras kalan tarla tek başına satılabilir mi?
Elbirliği mülkiyetine tabi olan miras kalan tarla, tüm mirasçıların ortak ve oybirliğiyle alacağı karar olmadan tek başına satılamaz. Satış için ya tüm mirasçıların tapuda imzası gerekir ya da paylı mülkiyete geçilmiş olmalıdır.
Kardeşlerden biri imza atmazsa tarla satılabilir mi?
Kardeşlerden biri satışa onay vermez ve imza atmazsa, diğer mirasçılar sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açarak tarlanın mahkeme zoruyla satışını sağlayabilirler.
Tarla bölünerek kardeşlere ayrı ayrı verilebilir mi?
Tarlanın aynen taksim suretiyle bölünmesi mümkündür; ancak bunun için arazinin büyüklüğünün tarım kanununda öngörülen asgari tarım arazisi büyüklüğünü karşılaması ve imar mevzuatına uygun olması gerekir.
Dava ne kadar sürer ve masrafları kim öder?
Ortaklığın giderilmesi davaları mahkemelerin iş yüküne ve dosyanın kapsamına göre değişiklik gösterse de genellikle 6 ay ile 1.5 yıl arasında sonuçlanmaktadır. Mahkeme masrafları ve harçlar mirasçılara payları oranında yükletilir.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- Türk Medeni Kanunu (Kanun No: 4721)
- Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (Kanun No: 5403)
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi İçtihatları
Bir yanıt yazın