Borçlu Mirasın Reddi ve Hükmen Reddi Süreçleri
Mirasbırakanın vefatının ardından geride mal varlığından ziyade borç bırakması, mirasçılar açısından son derece zorlu ve stresli bir süreci beraberinde getirmektedir. Türk Medeni Kanunu, borca batık miras nedeniyle mağdur olmaması adına vatandaşlara iki temel hukuki çıkış yolu sunmaktadır: Bunlardan biri iradi ve süreye tabi olan klasik mirasın reddi, diğeri ise mirasın hükmen reddidir. Gaziantep’te 10 yıllık mesleki tecrübemiz ve miras hukuku çerçevesindeki saha gözlemlerimizle görebiliyoruz ki, doğru hukuki adımı zamanında atmak tüm mal varlığınızı kişisel borçlardan korumanın tek yoludur.
Klasik anlamda mirasın reddi, yasal ve atanmış mirasçıların mirası bütünüyle ve şartsız olarak reddettiğini sulh hukuk mahkemesine bildirmesidir. Bu işlem için kanuni süre 3 aydır. Bu süre, yasal mirasçıların mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri, atanmış mirasçıların ise tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. 3 aylık hak düşürücü süre geçtikten sonra adi yolla mirasın reddedilmesi kural olarak mümkün değildir. Ancak mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, mirasın reddedilmiş sayılacağı hukuki bir gerçekliktir.
Hükmen red (hükmi ret) kurumu ise klasik 3 aylık süreye uyamamış veya durumu sonradan fark etmiş mirasçılar için hayati bir güvencedir. Türk Medeni Kanunu madde 605/2 hükmü gereğince, mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras borca batık sayılır ve mirasçılar tarafından ayrıca bir irade beyanına gerek kalmaksızın miras hükmen reddedilmiş kabul edilir. Bu durumda süreye bağlı bir sulh hukuk mahkemesi müracaatı zorunluluğu bulunmamaktadır; doğrudan borca batıklığın tespiti için dava açılabilir.
Hükmen red ile iradi reddin en temel farkı, süre ve başvuru şeklidir. İradi rettir 3 aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyanla yapılırken, hükmen rettir için herhangi bir süre sınırı yoktur ve dava her zaman açılabilir. Çünkü burada mirasçılara düşen, mirasbırakanın vefat anındaki pasifinin (borçlarının) aktifinden (mal varlığından) fazla olduğunu somut delillerle kanıtlamaktır.
- İradi reddi gerçekleştirmek için 3 aylık yasal süreye mutlaka riayet edilmelidir.
- Hükmen rettirde ise süre sınırı bulunmamaktadır ancak borca batıklık durumu delillerle ispatlanmalıdır.
- Mirasın reddi veya hükmen reddi hakları, mirası kabul anlamına gelen (örneğin tereke mallarını satmak, cenaze masrafları haricinde terekeden harcama yapmak gibi) terekenin idaresi işlemlerle kaybedilebilir.
- Terekenin borca batık olduğu banka kayıtları, tapu senetleri ve icra dosyaları ile desteklenmelidir.
Mirasta Denkleştirme Nedir? Anne veya Babanın Sağlığında Bir Çocuğuna Verdiği Ev ve Para Miras Payından Düşülür mü? yazımızı okumak için
Mirasbırakanın vefatından sonra terekeden herhangi bir para almak ya da terekeye ait bir aracı devretmek, mirası zımnen kabul etmek anlamına gelebilir ve ret hakkını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle mirasçılar ilk günden itibaren son derece dikkatli hareket etmelidir.
Gaziantep’te ofisimize başvuran bir müvekkilimiz, vefat eden babasının geriye hiçbir taşınmaz bırakmadığını, aksine yüklü miktarda piyasa borcu ve icra dosyası bıraktığını ancak 3 aylık yasal süreyi kaçırdığını belirtmiştir. Müvekkilin babasının vefat tarihi itibarıyla bankalara ve üçüncü şahıslara olan borçlarının tüm mal varlığından katbekat fazla olduğunu resmi evraklarla ortaya koyduk. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde açtığımız tesbit davası neticesinde, mirasın hükmen reddi kararı alınmış ve müvekkilimiz babasının borçlarından tamamen kurtarılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirasın reddi için nereye başvurulmalıdır?
İradi mirasın reddi, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesine yazılı bir dilekçe ile veya sözlü beyanın tutanağa geçirilmesi suretiyle yapılır.
Hükmen red davası ne zaman açılabilir?
Hükmen red için kanunda öngörülen 3 aylık süre yoktur; terekenin borca batık olduğu her zaman tespit ettirilebilir, ancak alacaklıların icra takipleri başladığında hızlı hareket etmekte fayda vardır.
Miras reddedilirse borçlar çocuklara geçer mi?
Mirasın bütünüyle reddedilmesi durumunda, red eden mirasçının altsoyu (çocukları) da haklarını kaybeder ve miras sonraki yasal mirasçılara geçer. Onların da süresi içinde ret beyanında bulunması gereklidir.
Her mirasçı ayrı ayrı ret işlemi yapabilir mi?
Evet, mirasçılar mirası birlikte reddetmek zorunda değildir; her mirasçı kendi adına bağımsız olarak mirasın reddi beyanında bulunabilir veya dava açabilir.
Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 599-619)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve 14. Hukuk Dairesi Güncel İçtihatları
Bir yanıt yazın