Babanın Vefatı Öncesi Miras Mallarını Diğer Kardeşler Üzerine Devretmesi Durumunda Yapılabilecekler

Muris Muvazaası Nedir ve Mirasçıların Hakları Nelerdir?

Miras bırakanın (muris), mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı muvazaalı (danışıklı) işlemler hukukumuzda muris muvazaası olarak adlandırılır. Genellikle babanın, sağlığında sahip olduğu taşınmazları bir veya birkaç çocuğuna “satış” veya “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” gibi göstererek devretmesi, aslında ise bu işlemi bağış amacıyla yapması durumunda bu hukuki yola başvurulur. 10 yıllık tecrübemizle sahada sıklıkla karşılaştığımız bu durum, diğer mirasçıların saklı paylarını ve miras haklarını korumayı amaçlayan davaların temelini oluşturur.

Miras bırakanın yaptığı bu gizli bağış sözleşmesi, görünürdeki satış sözleşmesinin arkasına saklandığı için geçersizdir. Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları uyarınca, bu tür işlemlerle hakkı gasp edilen her mirasçı, babasının vefatından sonra Tapu İptal ve Tescil Davası açma hakkına sahiptir. Bu dava, mülkiyetin tekrar miras payları oranında adil dağıtılmasını sağlar.

Bir Baba İki Annenin Olduğu Durumlarda Babanın Vefatı Mal Paylaşımı yazımızı okumak için

Muris Muvazaası Davası Açma Şartları

Bu davanın başarıyla sonuçlanabilmesi için belirli hukuki unsurların bir arada bulunması gerekir. Gaziantep Barosu nezdinde yürüttüğümüz çalışmalarda, ispat yükünün davacı mirasçıda olduğu unutulmamalıdır:

• Muvazaa Anlaşması: Miras bırakan ile malı devralan mirasçı arasında, işlemin gerçek bir satış olmadığına dair gizli bir anlaşma bulunmalıdır.
• Mirasçıdan Mal Kaçırma Kastı: Babanın asıl amacının, belirli mirasçıları mirastan mahrum bırakmak olduğu ispatlanmalıdır.
• Görünürdeki İşlem (Satış): Tapuda işlem “satış” olarak görünmelidir.
• Gizli İşlem (Bağış): Tarafların asıl iradesi malın bedelsiz devredilmesi yani bağışlanmasıdır.

İspat Araçları ve Yargıtay Kriterleri

Mahkeme aşamasında hakim, işlemin muvazaalı olup olmadığını anlamak için belirli kriterleri göz önünde bulundurur. Bu noktada 10 yıllık tecrübe ile sabit olan en önemli kriterler şunlardır:

• Bedel Farkı: Tapuda gösterilen satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki fahiş fark.
• Maddi Durum: Malı devralan kardeşin o dönemde bu malı alabilecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığı.
• Aile İçi İlişkiler: Miras bırakanın diğer çocuklarıyla olan ilişkileri ve mal devrettiği çocuğuyla olan özel yakınlığı.
• Yaşam Biçimi: Babanın malı sattıktan sonra o paraya ihtiyacı olup olmadığı veya paranın akıbeti.

“Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil davalarında; miras bırakanın asıl iradesinin mirasçıdan mal kaçırmak olup olmadığı, yöresel gelenekler, toplumsal eğilimler ve olayların olağan akışı çerçevesinde değerlendirilir.” (Yargıtay İçtihat Metni)

Olay: Müvekkil A, babasının vefatından sonra öğrendiği kadarıyla, babasının üzerine kayıtlı olan 3 adet daireyi vefatından 2 yıl önce sadece erkek kardeşi B’ye tapuda “satış” göstererek devrettiğini tespit etmiştir. Müvekkil A, bu durumun kendisinden mal kaçırmak amacıyla yapıldığını iddia ederek ofisimize başvurmuştur.

Analiz: Yaptığımız incelemelerde, kardeş B’nin o tarihte öğrenci olduğu ve hiçbir geliri bulunmadığı, taşınmazların bedelinin ise piyasa değerinin çok altında gösterildiği anlaşılmıştır. Açılan Tapu İptal ve Tescil Davası neticesinde, babanın bu işlemi bağış amacıyla yaptığı ancak satış gibi gösterdiği (muvazaa) mahkemece kabul edilmiş ve taşınmazların tapu kaydı iptal edilerek tüm mirasçılar adına payları oranında tescil edilmiştir.

Dava Süreci ve Zamanaşımı

Muris muvazaası nedeniyle açılacak olan tapu iptal ve tescil davalarında herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Ancak davanın açılabilmesi için miras bırakanın vefat etmiş olması şarttır. Sağlığında bu dava açılamaz. Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi‘nde ikame edilmelidir.

Ortaklığın Giderilmesi Davasını Tek Bir Mirasçı Açabilir mi? yazımızı okumak için

Sıkça Sorulan Sorular

Gaziantep Barosu Sicil No: 2423 | İletişim: 0532 715 47 05

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

• Türk Medeni Kanunu (TMK)
• 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)