Pandemi Ücretsiz İzin Süreleri Kıdem Tazminatına Sayılır mı?
İş hukukumuzun dinamik yapısı, toplumsal değişimlerle birlikte sürekli bir dönüşüm içerisindedir. Özellikle Covid-19 pandemisi döneminde hayatımıza giren ve “Fesih Yasağı” ile birlikte uygulanan “Tek Taraflı Ücretsiz İzin” uygulaması, bugünlerde yargı kararlarıyla somut bir çerçeveye oturtulmaktadır. Birçok işçi ve işveren, pandemi döneminde geçen bu uzun sürelerin kıdem tazminatına esas süreye (kıdeme) ve yıllık ücretli izin hakkına sayılıp sayılmayacağı konusunda tereddüt yaşamaktaydı.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025/4965 Karar sayılı güncel içtihadı, bu belirsizliğe son noktayı koymuş ve hakkaniyetli bir “denge” mekanizması kurmuştur.
Hukuki Değerlendirme ve Sınırlandırma
Normal şartlar altında, işçinin rızasıyla çıktığı ücretsiz izin süreleri kıdemden sayılmaz. Ancak pandemi dönemi, işverene tek taraflı olarak bu hakkı tanıyan geçici bir kanun maddesiyle (4857 Sayılı Kanun Geçici Madde 10) yönetilmiştir. Yargıtay, bu olağanüstü dönemde işçinin mağdur olmaması ile işverenin aşırı yük altına girmemesi arasındaki hassas dengeyi şu şekilde kurmuştur:
“İşçinin pandemi nedeniyle ücretsiz izinde geçirdiği sürelerin tamamı değil; ihbar (bildirim) süresine altı hafta eklenmesiyle oluşan süre kadar olan kısmı kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabında dikkate alınmalıdır.”
Bu karar, İş Kanunu’nun 55/j maddesindeki prensibe dayanmaktadır. Yani işçi, pandemide 1 yıl ücretsiz izinde kalmış olsa bile, bu sürenin tamamı değil, sadece kendi ihbar süresi artı 6 hafta kadarlık kısmı işe başlama tarihine eklenecek ve kıdemi bu şekilde hesaplanacaktır.
Vakıa (Olay) Örneği
Olay: İşçi (A), bir tekstil fabrikasında 5 yıldır çalışmaktadır. 17 Nisan 2020 tarihinde pandemi yasakları kapsamında işveren tarafından ücretsiz izne çıkarılmış ve 17 Nisan 2021 tarihine kadar (toplam 1 yıl) ücretsiz izinde kalmıştır. İşçi, 2024 yılında haklı nedenle iş akdini feshetmiş ve kıdem tazminatı talep etmiştir.
Uyuşmazlık: İşçi, ücretsiz izinde geçen 1 yılın tamamının kıdemine eklenmesini talep ederken; işveren bu sürede çalışma olmadığı için hiçbir sürenin eklenemeyeceğini savunmaktadır.
Hukuki Çözüm: * İşçi (A)’nın 5 yıllık kıdemi olduğu için ihbar süresi 8 haftadır.
- Yargıtay ilamına göre bu süreye 6 hafta eklenir (8 + 6 = 14 Hafta).
- Sonuç olarak; İşçi (A)’nın ücretsiz izinde geçirdiği 52 haftanın tamamı değil, sadece 14 haftası kıdemine ve yıllık izin gün sayısına dahil edilir. Geriye kalan 38 hafta hesaplamada dikkate alınmaz.
Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)
- Pandemi ücretsiz izni nedir? Covid-19 süresince işverene, işçinin rızasını almadan onu ücretsiz izne çıkarma yetkisi veren geçici hukuki uygulamadır.
- Bu süreler kıdem tazminatımı etkiler mi? Evet, ancak sürenin tamamı değil, Yargıtay’ın belirlediği “ihbar süresi + 6 hafta” formülü kadar olan kısmı etkiler.
- Ücretsiz izindeyken yıllık izin hak eder miyim? Yine yukarıdaki formül uyarınca; belirlenen yasal sınırı (ihbar + 6 hafta) aşan kısımlar yıllık izin hesabında çalışılmış gibi sayılmaz.
- İhbar sürem neye göre belirlenir? Çalışma sürenize göre belirlenir: 6 aya kadar 2 hafta, 6 ay-1.5 yıl arası 4 hafta, 1.5-3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazla ise 8 haftadır.
- Neden sürenin tamamı kıdeme eklenmiyor? Hukukta “hak ve menfaat dengesi” esastır. İşçinin hiç çalışmadığı bir dönemin (örneğin 1.5 yıl) tamamının işverene mali yük olarak yüklenmesi hakkaniyete aykırı bulunmuştur.
- Kısa çalışma ödeneği (KÇÖ) alanlar için de bu kural geçerli mi? Hayır, bu karar özellikle “Geçici 10/2” kapsamındaki “ücretsiz izin” sürelerini kapsamaktadır. KÇÖ süreleri farklı hukuki değerlendirmelere tabidir.
- İşveren bu süreyi hiç eklemezse ne yapmalıyım? Bu durumda bir avukat aracılığıyla arabuluculuk sürecini başlatmalı ve ardından iş mahkemesinde dava açmalısınız.
- Bu karar tüm ücretsiz izinler için mi geçerli? Hayır, sadece pandemi dönemindeki zorunlu (tek taraflı) ücretsiz izinleri kapsamaktadır. Kendi isteğinizle aldığınız ücretsiz izinler halen kıdemden sayılmamaktadır.
- Yıllık izin ücretim eksik hesaplanırsa ne olur? Yargıtay’ın bu yeni içtihadı uyarınca eksik hesaplama yapılmışsa, bakiye izin ücretinizi talep etme hakkınız doğar.
- Bu karardan önce sonuçlanan davalar ne olacak? Kesinleşmiş kararlar (maddi anlamda kesin hüküm) kural olarak etkilenmez, ancak derdest (devam eden) davalarda bu güncel Yargıtay kararı emsal teşkil edecektir.
Not: Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup, her somut olayın özellikleri farklılık gösterebilir. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Bir yanıt yazın